Οι αιτούντες άσυλο στο Ηνωμένο Βασίλειο θα καλούνται να πληρώνουν περίπου 10.000 λίρες προκειμένου να καλύπτουν τα έξοδα διαβίωσής τους, διαφορετικά δεν θα λαμβάνουν καθεστώς μόνιμης εγκατάστασης.
Αυτό προβλέπει νέο νομοσχέδιο που τίθεται προς εξέταση στη Βουλή των Κοινοτήτων την Τρίτη.
Το συγκεκριμένο μέτρο, το οποίο περιλαμβάνεται στο ευρύτερο νομοσχέδιο για τη μετανάστευση και το άσυλο, θα βασίζεται σε εισοδηματικά κριτήρια.
Ωστόσο, έχει ήδη καταδικαστεί από φιλανθρωπικές οργανώσεις, οι οποίες το χαρακτηρίζουν ως επιβολή φόρου σε πρόσφυγες που προσπαθούν να ξεφύγουν από τον πόλεμο, τα βασανιστήρια και την πείνα.
Τα σχέδια αποκαλύφθηκαν από την υπουργό εσωτερικών, Σαμπάνα Μαχμούντ, σε μια περίοδο όπου η κυβέρνηση των Εργατικών δέχεται έντονες πιέσεις να μειώσει το υπέρογκο ποσό των 4 δισεκατομμυρίων λιρών που δαπανάται ετησίως για τη στέγαση και την υποστήριξη όσων ζητούν άσυλο.
«Το να λαμβάνει κανείς υποστήριξη για το άσυλο είναι δικαίωμα, αλλά αποτελεί και ευθύνη. Από τη στιγμή που οι άνθρωποι μπορούν να συνεισφέρουν και να ανταποδώσουν τη γενναιοδωρία του βρετανικού λαού, περιμένουμε από αυτούς να το πράξουν», δήλωσε η υπουργός.
Βάσει του σχεδιασμού, οι αιτούντες άσυλο θα πρέπει να αποπληρώνουν ένα ποσό της τάξης των 10.000 λιρών συνολικά, ωστόσο το υπουργείο εσωτερικών θα έχει τη δυνατότητα να αναπροσαρμόζει αυτή τη χρέωση.
Εφόσον κριθεί ότι ένας αναγνωρισμένος πρόσφυγας διαθέτει επαρκείς πόρους, θα του ζητείται να καταβάλει ένα κατ’ αποκοπήν ποσό. Όπως ξεκαθάρισε το υπουργείο εσωτερικών, «οι μετανάστες θα πρέπει να εξοφλήσουν ολόκληρο το ποσό προτού αποκτήσουν δικαίωμα μόνιμης εγκατάστασης».
Αντιδράσεις για «επιδεικτική σκληρότητα»
Η πρωτοβουλία συνάντησε την αντίδραση ανθρωπιστικών φορέων. Ο Ίμραν Χουσέιν, διευθυντής εξωτερικών υποθέσεων του Συμβουλίου Προσφύγων , υπογράμμισε ότι η επιβολή ενός επιπλέον φόρου σε ανθρώπους που το ίδιο το Υπουργείο αναγνωρίζει ότι διέφυγαν από διώξεις, βασανιστήρια και πόλεμο είναι άδικη και μη πρακτική, ενώ δυσκολεύει σε μεγάλο βαθμό τις οικογένειες να ξαναχτίσουν τη ζωή τους.
«Ο λόγος που πολλοί χρειάζονται αυτή τη στήριξη εξαρχής, είναι επειδή το υπουργείο εσωτερικών τους απαγορεύει να εργαστούν όσο αξιολογούνται τα αιτήματά τους. Αυτό το νέο οικονομικό βάρος θα βλάψει μόνο όσους φτάνουν στις ακτές μας χωρίς τίποτα απολύτως», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Ζόι Ντέξτερ, υπεύθυνη στέγασης και πρόνοιας στο ίδρυμα Helen Bamber, έκανε λόγο για «άλλη μια επιδεικτική σκληρότητα από την πλευρά της κυβέρνησης».
Πρόσθεσε δε ότι πρόκειται για μια ανακοίνωση δίχως λεπτομέρειες και, κυρίως, δίχως ένα αξιόπιστο σχέδιο για την αντιμετώπιση των χρόνιων καθυστερήσεων στο σύστημα εξέτασης ασύλου.
Αμφίβολη η οικονομική αποδοτικότητα
Ειδικοί σε θέματα μετανάστευσης εκτιμούν ότι τα χρήματα που θα συγκεντρωθούν θα είναι «σχετικά λίγα», καθώς λιγότερο από το 15% των προσφύγων καταφέρνει να βγάζει πάνω από 20.000 λίρες πέντε χρόνια μετά τη χορήγηση ασύλου. Το εάν το σχέδιο θα είναι τελικά αποδοτικό, θα εξαρτηθεί άμεσα από το πού θα οριστεί το όριο του εισοδήματος και πόσα άτομα θα εμπίπτουν σε αυτό.
Το 2023, υπολογίζεται ότι μόλις το 13% όσων είχαν λάβει καθεστώς πρόσφυγα πριν από πέντε χρόνια κέρδιζαν τουλάχιστον 20.000 λίρες ετησίως, ενώ οι υπόλοιποι είτε δεν εργάζονταν είτε είχαν χαμηλότερες αποδοχές. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο εθνικός κατώτατος μισθός διαβίωσης ανέρχεται λίγο κάτω από τις 25.000 λίρες.
Η Μάντλιν Σάμπτιον, διευθύντρια του Παρατηρητηρίου Μετανάστευσης του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, σημείωσε ότι εκτός κι αν τα όρια τεθούν σημαντικά κάτω από τον κατώτατο μισθό, ένα πολύ μικρό ποσοστό προσφύγων θα βγάζει αρκετά χρήματα ώστε να μπορεί να συνεισφέρει στο σύστημα.
«Συνολικά, ο αντίκτυπος του σχεδίου στα δημόσια οικονομικά πιθανότατα θα είναι σχετικά μικρός, επειδή πρόκειται για μια πληρωμή που αφορά έναν πληθυσμό με πολύ χαμηλά εισοδήματα», δήλωσε. Προειδοποίησε, επίσης, ότι το μέτρο θα μπορούσε να δημιουργήσει αντικίνητρα στους αναγνωρισμένους πρόσφυγες: «Είναι πιθανό το σχήμα να έχει άλλες επιπτώσεις, όπως το να αποθαρρύνει τους αιτούντες άσυλο από το να δεχτούν κρατική στέγαση, αν μπορούν να βρουν άλλη υποστήριξη, ή να τους αποθαρρύνει από το να εργαστούν αφότου λάβουν το καθεστώς πρόσφυγα, επειδή θα βρεθούν αντιμέτωποι με έναν υψηλότερο ουσιαστικό φορολογικό συντελεστή».
Η εφημερίδα Guardian ζήτησε από το Υπουργείο Εσωτερικών μια πλήρη ανάλυση κόστους του σχεδίου και τα κατά προσέγγιση εισοδηματικά όρια βάσει των οποίων θα ξεκινά η αποπληρωμή.
Ένας εκπρόσωπος του Υπουργείου Εσωτερικών απάντησε ότι οι λεπτομέρειες, όπως τα εισοδηματικά όρια, πρόκειται να καθοριστούν μέσω δευτερεύουσας νομοθεσίας και συνεπώς το υπουργείο δεν είναι σε θέση να κοστολογήσει με ακρίβεια το πρόγραμμα προτού ληφθούν αυτές οι αποφάσεις.
Άλλες διατάξεις του νομοσχεδίου
Πέρα από τα οικονομικά ζητήματα, το νομοσχέδιο για τη μετανάστευση και το άσυλο αναμένεται να δώσει κατευθυντήριες γραμμές για το πώς θα εφαρμόζεται το Άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα σε υποθέσεις μετανάστευσης και απελάσεων, καθώς και να θεσπίσει σχέδια για την ενίσχυση των διαδικασιών εκτίμησης ηλικίας.
Τέλος, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, θα υπάρξουν τροποποιήσεις και στο πλαίσιο για τη σύγχρονη δουλεία, με στόχο να σταματήσει το φαινόμενο της καθυστερημένης υποβολής των σχετικών αιτημάτων προστασίας.
