Η περίοδος της πρωθυπουργίας του Μπόρις Τζόνσον σημαδεύτηκε από αλλεπάλληλα σκάνδαλα. Από την παραβίαση των κανόνων του lockdown – το λεγόμενο «Partygate» – και την παραπλάνηση του κοινοβουλίου μέχρι την εξασφάλιση κρατικών συμβολαίων για τους φίλους του. Τώρα, έρχονται περαιτέρω αποκαλύψεις οι οποίες αφορούν κυρίως τις δραστηριότητές του μετά την αποχώρησή του από την Ντάουνινγκ Στριτ.
Έρευνα της εφημερίδας Guardian, με την ονομασία «Boris Files», φέρνει στο φως 1.820 μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, επιστολές, τιμολόγια, λογιστικά φύλλα, ομιλίες και επιχειρηματικές συμβάσεις που δείχνουν ότι ο Τζόνσον κατέστησε δυσδιάκριτα τα όρια μεταξύ του δημόσιου καθήκοντος και του προσωπικού του οικονομικού οφέλους.
Η διαρροή δεδομένων υποδηλώνει ότι ο πρώην πρωθυπουργός αξιοποίησε επαφές που απέκτησε κατά τη διάρκεια της θητείας του για να προωθήσει τις προσωπικές του επιχειρηματικές δραστηριότητες, μέσω μυστικών συναντήσεων, παρασκηνιακού λόμπινγκ και αμφιλεγόμενων πληρωμών. Επιπλέον, ο πρώην πρωθυπουργός φέρεται να χρησιμοποίησε το δημόσια επιδοτούμενο γραφείο του για ιδιωτικές δραστηριότητες.
Ένα μήνα μετά την αποχώρησή του από την Ντάουνινγκ Στριτ τον Σεπτέμβριο του 2022, ο Τζόνσον ίδρυσε μια εταιρεία με την επωνυμία «Office of Boris Johnson» για τη διαχείριση των εργασιών και των επιχειρηματικών του εγχειρημάτων. Το μεγαλύτερο μέρος των εγγράφων καλύπτει αυτή ακριβώς την περίοδο.
Τα στοιχεία σκιαγραφούν την εικόνα ενός πρώην πρωθυπουργού που φαίνεται να επιδίωξε να επωφεληθεί οικονομικά, χρησιμοποιώντας σχέσεις που ανέπτυξε εν όσω ήταν στην εξουσία, παραβιάζοντας ενδεχομένως τους κανόνες που διέπουν τη σταδιοδρομία πρώην πρωθυπουργών.
Ενώ οι πρώην πρωθυπουργοί συχνά ταξιδεύουν ανά τον κόσμο δίνοντας επί πληρωμή ομιλίες, υπάρχουν περιορισμοί στο τι μπορούν να κάνουν μετά την αποχώρησή τους, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης άσκησης λόμπινγκ σε επαφές που απέκτησαν κατά τη θητεία τους στη βρετανική κυβέρνηση. Ο Τζόνσον είχε ενημερωθεί για αυτούς τους κανόνες την ημέρα που έφυγε από την Ντάουνινγκ Στριτ, όπως σημειώνει ο Guardian.
Τα δεδομένα αποκτήθηκαν από έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό με έδρα τις ΗΠΑ, τον Distributed Denial of Secrets (DDoS), ο οποίος φιλοξενεί πάνω από 360 διαρροές δεδομένων στο διαδίκτυο.
Ο DDoS δήλωσε στον Guardian ότι δεν γνωρίζει την προέλευση των «Boris Files», τα οποία έλαβε νωρίτερα φέτος. Το γεγονός της διαρροής εγείρει επίσης ερωτήματα σχετικά με τα ελλιπή μέτρα ασφαλείας στο γραφείο του Τζόνσον.
Οι βασικές αποκαλύψεις
Από τη δημοσιοποίηση των δεδομένων προέκυψαν πέντε βασικά σημεία:
Λόμπινγκ στη Σαουδική Αραβία: Ενώ ήταν πρωθυπουργός, ο Τζόνσον συναντήθηκε με ανώτερους Σαουδάραβες αξιωματούχους, τους οποίους αργότερα προσέγγισε ως συμπρόεδρος μιας βρετανικής εταιρείας συμβούλων με την ονομασία Better Earth. Τους ζήτησε να προωθήσουν μια επιχειρηματική πρόταση στον αυταρχικό πρίγκιπα διάδοχο του πετρελαιοπαραγωγού κράτους, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν. Στόχος του ήταν να πείσει τη σαουδαραβική κυβέρνηση να προσλάβει την Better Earth για την παροχή συμβουλών σχετικά με τη μείωση των εκπομπών άνθρακα. Η αποκάλυψη εγείρει ερωτήματα για το εάν ο Τζόνσον παραβίασε τους περιορισμούς περί λόμπινγκ που ισχύουν για πρώην υπουργούς.
Αμοιβή μετά από συνάντηση με τον Μαδούρο:Έλαβε 240.000 λίρες από ένα hedge fund μετά από συνάντηση με τον πρόεδρο της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, τον οποίο, όταν ήταν πρωθυπουργός, είχε παρομοιάσει με «δικτάτορα ενός κακού καθεστώτος». Ο Τζόνσον είχε δηλώσει προηγουμένως σε κυβερνητικούς αξιωματούχους του Ηνωμένου Βασιλείου ότι δεν πληρώθηκε για καμία συνάντηση.
Επικοινωνία με Ίλον Μασκ: Το γραφείο του Μπόρις Τζόνσον επικοινώνησε με τον Ίλον Μασκ εκ μέρους του ιδιοκτήτη της Evening Standard, μιας Λονδρέζικης εφημερίδας η οποία διανέμεται δωρεάν, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας να πείσει τον Αμερικανό μεγιστάνα της τεχνολογίας να στηρίξει την εφημερίδα που αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα. Το ιδιωτικό γραφείο του Τζόνσον, το οποίο θυμίζουμε επιδοτείται από τους φορολογούμενους, έστειλε τον Ιούνιο του 2024 email σε στέλεχος του περιβάλλοντος του Μασκ, προωθώντας σχετική επιχειρηματική πρόταση.
Συνάντηση με τον Πίτερ Τιλ: Ο Τζόνσον είχε μια μυστική συνάντηση με τον Πίτερ Τιλ, τον δισεκατομμυριούχο συνιδρυτή της αμερικανικής εταιρείας δεδομένων Palantir, ένα μήνα μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας. Η συνάντηση – που πραγματοποιήθηκε τον Αύγουστο του 2019 – χαρακτηρίστηκε ως «ιδιωτική» στο ημερολόγιο των δραστηριοτήτων του. Τον επόμενο χρόνο, στην Palantir ανατέθηκε βασικός ρόλος στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της πανδημίας στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η εταιρεία είναι πλέον ενσωματωμένη στο σύστημα του Εθνικού Συστήματος Υγείας (NHS) και το 2023 εξασφάλισε το μεγαλύτερο συμβόλαιο πληροφορικής που έχει δοθεί ποτέ από το NHS, ύψους 330 εκατομμυρίων λιρών, για την ανάλυση νοσοκομειακών δεδομένων και πληροφοριών ασθενών, προκαλώντας ανησυχίες σε ακτιβιστές για την προστασία της ιδιωτικής ζωής.
Δείπνο κατά τη διάρκεια του lockdown: Την επομένη της έναρξης του δεύτερου εθνικού lockdown λόγω της πανδημίας Covid, ο Τζόνσον φιλοξένησε σε δείπνο στην τραπεζαρία της Ντάουνινγκ Στριτ τον Ντέιβιντ Μπράουνλοου, μέλος της Βουλής των Λόρδων από το Συντηρητικό Κόμμα. Ο Μπράουνλοου είχε χρηματοδοτήσει την πολυτελή ανακαίνιση του διαμερίσματός του στην Ντάουνινγκ Στριτ, συνεισφέροντας 58.000 λίρες για τις ανακαινίσεις, οι οποίες περιλάμβαναν την τοποθέτηση «χρυσής» ταπετσαρίας.
Η δημόσια χρηματοδότηση
Όλοι οι πρώην πρωθυπουργοί του Ηνωμένου Βασιλείου λαμβάνουν μια επιδότηση για τα δημόσια καθήκοντά τους. Μπορούν να διεκδικήσουν έως και 115.000 λίρες ετησίως για το υπόλοιπο της ζωής τους.
Αυτά τα χρήματα δεν προορίζονται για ιδιωτικές δραστηριότητες, αλλά για την κάλυψη εξόδων δημοσίων υποχρεώσεων που αναμένεται να επιτελούν οι πρώην πρωθυπουργοί και οι οποίες «απορρέουν από την ειδική θέση τους στη δημόσια ζωή».
Σύμφωνα με τη διαρροή δεδομένων, ο Τζόνσον έχει διεκδικήσει 182.000 λίρες σε πληρωμές από τότε που έφυγε από την κυβέρνηση.
Ανώτερη πηγή του Γραφείου του Υπουργικού Συμβουλίου επιβεβαίωσε ότι ο Τζόνσον χρησιμοποίησε τα σχετικά κονδύλια για την πληρωμή μισθών του προσωπικού στο ιδιωτικό του γραφείο. Και τα τρία μέλη του προσωπικού τον έχουν υποστηρίξει στις εμπορικές του δραστηριότητες.
Μετά τη δημοσίευση, ο Τζόνσον απέστειλε δήλωση μέσω email αρνούμενος ότι το γραφείο του έκανε κακή χρήση του προγράμματος επιδότησης. «Αυτή η ιστορία είναι σκουπίδια. Η επιδότηση έχει χρησιμοποιηθεί απόλυτα σύμφωνα με τους κανόνες. Ο Guardian θα έπρεπε να αλλάξει το όνομά του σε Pravda», ανέφερε.
Ο Τζόνσον δέχεται αυξανόμενη πίεση να εξηγήσει πώς το ιδιωτικό του γραφείο συμμορφώνεται με τους κανόνες σχετικά με τις επιδοτήσεις των φορολογουμένων. Τα ιδιωτικά γραφεία των Τζον Μέιτζορ, Τόνι Μπλερ, Γκόρντον Μπράουν, Ντέιβιντ Κάμερον και Τερέζα Μέι διεκδικούν επίσης τη χρηματοδότηση αυτή, όπως και το γραφείο της Λιζ Τρας (παρά το γεγονός ότι υπηρέτησε μόνο για 49 ημέρες).
