Μια δεκαετία μετά την ιστορική απόφαση της Βρετανίας να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η βεβαιότητα των υποστηρικτών του Brexit φαίνεται να έχει δώσει τη θέση της στη βαθιά απογοήτευση και την απαισιοδοξία.
Σύμφωνα με νέα μεγάλη δημοσκόπηση, οι Βρετανοί ψηφοφόροι πιστεύουν πλέον ότι το Brexit έχει επιδεινώσει τα πάντα, από την οικονομία μέχρι το μεταναστευτικό, αφήνοντας το έθνος με λιγότερο —και όχι περισσότερο— έλεγχο της μοίρας του.
Η έρευνα, που διεξήχθη από την Yonder Data Solutions για λογαριασμό της FGS Global, συμπεριέλαβε 20.000 άτομα από 27 χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και χωρών της Ευρώπης.
Το κεντρικό σύνθημα των μπροστάρηδων του Brexit, όπως ο Μπόρις Τζόνσον και ο Νάιτζελ Φάρατζ, ήταν ότι η έξοδος θα επέτρεπε στο Ηνωμένο Βασίλειο να «πάρει πίσω τον έλεγχο».
Σήμερα, η πραγματικότητα που βιώνουν οι πολίτες είναι διαφορετική. Το 72% των Βρετανών ψηφοφόρων δηλώνει ότι η χώρα έχει πλέον λιγότερο έλεγχο σε σχέση με πριν, ενώ μόλις το 15% πιστεύει ότι το σύνθημα εκπλήρωσε την υπόσχεσή του.
Στον τομέα της οικονομίας, τα δύο τρίτα (66%) θεωρούν ότι το Brexit προκάλεσε ζημιά, με μόλις έναν στους πέντε (22%) να βλέπει θετικό αντίκτυπο. Παράλληλα, οι προειδοποιήσεις για σοβαρές συνέπειες που είχαν διατυπωθεί πριν το δημοψήφισμα (και είχαν χλευαστεί τότε ως «Επιχείρηση Φόβος» ) θεωρούνται πλέον σωστές από το 55% των ερωτηθέντων.
Ακόμη και στο ακανθώδες ζήτημα της μετανάστευσης, όπου οι υπέρμαχοι της εξόδου είχαν υποσχεθεί λύσεις, η απογοήτευση είναι διάχυτη. Μόνο το 22% πιστεύει ότι το Brexit έδωσε στη χώρα μεγαλύτερη εξουσία στα σύνορά της, ενώ το 66% δηλώνει το αντίθετο.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση των Ευρωπαίων πολιτών. Μια ξεκάθαρη πλειοψηφία (66%) θα επιθυμούσε την επιστροφή της Βρετανίας στην ευρωπαϊκή οικογένεια, ενώ μόνο το 16% αντιτίθεται σε αυτό το ενδεχόμενο.
Παρόλο που οι Ευρωπαίοι πιστεύουν ότι η ΕΕ είναι πιο αδύναμη χωρίς τη Βρετανία (μόνο το 19% θεωρεί ότι η ΕΕ είναι καλύτερα τώρα), οι αρνητικές επιπτώσεις που βλέπουν στο Ηνωμένο Βασίλειο λειτουργούν αποτρεπτικά για άλλα κράτη-μέλη. Το 59% των Ευρωπαίων θεωρεί ότι το παράδειγμα του Brexit απέδειξε πως η έξοδος από την Ένωση είναι λάθος.
Παρά τη γενικευμένη δυσαρέσκεια, η βρετανική κοινή γνώμη εμφανίζεται διχασμένη ως προς το ενδεχόμενο μιας νέας ένταξης.
Όταν ερωτήθηκαν αν η Βρετανία πρέπει να ενταχθεί ξανά στην ΕΕ, το 50% απάντησε θετικά και το 38% αρνητικά. Ωστόσο, η διατύπωση της ερώτησης φαίνεται να παίζει ρόλο: όταν ρωτήθηκαν αν το Ηνωμένο Βασίλειο δεν πρέπει να ενταχθεί ξανά, το 49% συμφώνησε με αυτή την άποψη.
Η έρευνα σκιαγραφεί μια αρνητική εικόνα για την ψυχολογία του βρετανικού λαού. Οι Βρετανοί εμφανίζονται ως οι πιο απαισιόδοξοι ανάμεσα στα έθνη που συμμετείχαν στην έρευνα:
- Μόλις το 14% πιστεύει ότι «τα καλύτερα χρόνια είναι μπροστά μας» (το χαμηλότερο ποσοστό στην έρευνα).
- Το 67% θεωρεί ότι τα καλύτερα χρόνια έχουν περάσει.
- Το 73% πιστεύει ότι η χώρα κινείται προς λάθος κατεύθυνση.
- Μόλις ένας στους 10 πιστεύει ότι η ζωή θα είναι καλύτερη για την επόμενη γενιά.
Ίσως το πιο ανησυχητικό εύρημα αφορά την εμπιστοσύνη στους δημοκρατικούς θεσμούς, ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους (Gen Z). Οι νέοι Βρετανοί χάνουν την πίστη τους στη δημοκρατία και είναι υπερδιπλάσιοι σε ποσοστό από τους «baby boomers» (ηλικίες 61-79) που θα προτιμούσαν έναν αυταρχικό ηγέτη ο οποίος θα κυβερνά χωρίς εκλογές.
Συγκεκριμένα, το 18% της Gen Z στο Ηνωμένο Βασίλειο τάσσεται υπέρ αυταρχικών ηγετών, έναντι μόλις 7% των μεγαλύτερων σε ηλικία. Επιπλέον, το 27% των Βρετανών, το υψηλότερο ποσοστό στην έρευνα, πιστεύει ότι η ψήφος «δεν κάνει καμία διαφορά» στη ζωή τους.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η έρευνα καταδεικνύει μια συστημική κρίση εμπιστοσύνης, με το 74% των πολιτών να πιστεύει ότι το τρέχον σύστημα εξυπηρετεί μια «πλούσια και ισχυρή ελίτ» εις βάρος των απλών εργαζομένων, και το 69% να θεωρεί ότι η δημοκρατία αποδυναμώνεται.
