Μια τομή που απειλεί να αλλάξει τη φυσιογνωμία του βρετανικού νομικού συστήματος, όπως είναι γνωστό επί αιώνες, εξετάζει η κυβέρνηση.
Συγκεκριμένα, ο υπουργός δικαιοσύνης, Ντέιβιντ Λάμι, φαίνεται αποφασισμένος να προχωρήσει σε δραστικές μεταρρυθμίσεις, προτείνοντας την κατάργηση των σωμάτων ενόρκων για την πλειονότητα των ποινικών υποθέσεων, σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να αποσυμφορηθούν τα δικαστήρια.
Σύμφωνα με το σχέδιο που βρίσκεται στο τραπέζι, οι δικαστές θα εκδικάζουν πλέον μόνοι τους υποθέσεις για εγκλήματα που επισύρουν ποινές φυλάκισης έως και πέντε ετών. Η παραδοσιακή δίκη με ενόρκους θα διατηρηθεί αποκλειστικά για τις πιο σοβαρές κακουργηματικές πράξεις, όπως ανθρωποκτονίες, βιασμούς και ανθρωποκτονίες εξ αμελείας, καθώς και για υποθέσεις που κρίνονται ως «δημοσίου συμφέροντος».
Η κλίμακα της αλλαγής είναι τεράστια: Εκτιμάται ότι το μέτρο θα επηρεάσει έως και το 75% των δικών, οι οποίες θα μετατραπούν σε ακροαματικές διαδικασίες αποκλειστικά ενώπιον δικαστή. Ο στόχος είναι σαφής: η συντόμευση του χρόνου απονομής δικαιοσύνης.
Η αιτία πίσω από αυτό είναι η κατάρρευση των ρυθμών απονομής δικαιοσύνης. Το ανώτατο δικαστήριο της Βρετανίας βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα πρωτοφανές αδιέξοδο, καθώς οι εκκρεμείς υποθέσεις αγγίζουν τις 80.000 και δεν δείχνουν σημάδια μείωσης.
Σε υπόμνημα του Λάμι που διέρρευσε στους Times, ο υπουργός εμφανίζεται κατηγορηματικός, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει «κεκτημένο δικαίωμα» για δίκη με ενόρκους στο Ηνωμένο Βασίλειο και πως απαιτούνται δραστικά μέτρα για να καθαρίσει το μητρώο των εκκρεμοτήτων.
Η πρόταση έχει ήδη προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις, με τους επικριτές να κάνουν λόγο για «υποβάθμιση του δικαστηρίου». Γίνονται μάλιστα και ιστορικοί παραλληλισμοί: η μέθοδος του «δικαστή χωρίς ενόρκους» παρομοιάζεται με το διαβόητο «Star Chamber» (Αστεροσκοπείο), ένα δικαστήριο που λειτουργούσε μεταξύ 15ου και 17ου αιώνα και έμεινε στην ιστορία για τις αυθαίρετες και καταπιεστικές αποφάσεις του.
Η νομική κοινότητα εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτική. «Το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης δεν βρίσκεται σε αυτή την κρίση εξαιτίας των δικών με ενόρκους», τονίζουν δικηγορικοί σύλλογοι και προσθέτουν ότι η προτεινόμενη μέθοδος δεν έχει δοκιμαστεί και πως υπάρχουν ελάχιστες αποδείξεις ότι θα μειώσει πραγματικά τον όγκο των υποθέσεων.
Αντιθέτως, ειδικοί εκτιμούν ότι η κυβέρνηση θα έπρεπε να εστιάσει στην επίλυση των δυσλειτουργιών του συστήματος αλλά και στην υποχρηματοδότηση. Μια αύξηση των πόρων θα μπορούσε να δώσει τη λύση χωρίς να θυσιαστούν θεμελιώδεις νομικές διαδικασίες, τονίζουν.
