Ανησυχία προκαλούν τα στοιχεία που δείχνουν μεγάλη αύξηση των επιθέσεων με ρατσιστικά και θρησκευτικά κίνητρα στα μέσα μαζικής μεταφοράς της Βρετανίας.
Κοινοτικές οργανώσεις κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, αναφέροντας πως πολλοί πολίτες αναγκάζονται πλέον να περιορίζουν τις καθημερινές τους μετακινήσεις, υπό τον φόβο λεκτικής κακοποίησης ή σωματικής βίας.
Σύμφωνα με στοιχεία που εξασφάλισε η εφημερίδα Guardian, η Βρετανική Αστυνομία Μεταφορών (British Transport Police) κατέγραψε σημαντική άνοδο στα εγκλήματα μίσους σε Αγγλία, Ουαλία και Σκωτία.
Το περιβάλλον των μέσων μεταφοράς φαίνεται να ευνοεί τέτοιες συμπεριφορές, καθώς οι επιτιθέμενοι –συχνά υπό την επήρεια αλκοόλ– απομονώνουν τα θύματά τους και στη συνέχεια διαφεύγουν εύκολα στην επόμενη στάση.
Τι δείχνουν οι αριθμοί
Τα στατιστικά στοιχεία είναι αποκαλυπτικά για την τάση που διαμορφώνεται:
- Φυλετικά εγκλήματα μίσους: Αυξήθηκαν από 2.827 περιπτώσεις την περίοδο 2019-20 σε 3.258 την περίοδο 2024-25.
- Θρησκευτικά εγκλήματα μίσους: Σημείωσαν παρόμοια ανοδική πορεία, από 343 περιστατικά το 2019-20 σε 419 το 2023-24, με μια μικρή μείωση στα 372 το επόμενο έτος.
«Πήγαινε πίσω στη χώρα σου»: Η μαρτυρία της Κόρτνεϊ
Χαρακτηριστικό είναι το περιστατικό που βίωσε η Κόρτνεϊ, μια νεαρή γυναίκα που ταξίδευε με τρένο από το κέντρο της Γλασκώβης τον περασμένο Αύγουστο. Όλα ξεκίνησαν όταν μια ηλικιωμένη γυναίκα κάθισε απέναντί της και άρχισε απρόκλητα να εκτοξεύει ρατσιστικά σχόλια.
«Δεν έδωσα σημασία στην αρχή, φορούσα τα ακουστικά μου», δηλώνει η Κόρτνεϊ. «Από το πουθενά, άρχισε τα ρατσιστικά σχόλια, τα οποία γίνονταν όλο και πιο δυνατά αφότου φόρεσε μάσκα. Έμεινα σιωπηλή γιατί αιφνιδιάστηκα πραγματικά».
Η κατάσταση εκτραχύνθηκε όταν η ηλικιωμένη έβγαλε ένα απολυμαντικό σπρέι και άρχισε να ψεκάζει προς το μέρος της νεαρής κοπέλας. Τότε η Κόρτνεϊ άρχισε να βιντεοσκοπεί το περιστατικό για την ασφάλειά της. Η γυναίκα άλλαξε θέση αλλά συνέχισε την παρενόχληση φωνάζοντας: «Πήγαινε πίσω στη χώρα σου».
Ευτυχώς, συνεπιβάτες παρενέβησαν για να τη στηρίξουν. Η ίδια συμβουλεύει: «Το πιο χρήσιμο πράγμα είναι να δείξεις στο θύμα ότι δεν είναι μόνο του. Απλά το να σταθείς δίπλα του μπορεί να αλλάξει τελείως το πώς αισθάνεται».
Στο στόχαστρο μουσουλμάνοι και μικρά παιδιά
Η Ακίλα Αχμέντ, διευθύνουσα σύμβουλος του British Muslim Trust, τονίζει ότι τα στοιχεία επιβεβαιώνουν τις ιστορίες που φτάνουν στην οργάνωση από όλη τη χώρα. «Για τους μουσουλμάνους, ο πάνω όροφος ενός λεωφορείου ή ένα μισοάδειο βαγόνι μπορεί να σημαίνει απειλές, λεκτική βία ή ακόμα και σωματική επίθεση μόνο και μόνο λόγω της πίστης τους», αναφέρει.
Το πλέον σοκαριστικό είναι πως πολλές επιθέσεις έχουν στόχο παιδιά που πηγαίνουν ή γυρίζουν από το σχολείο, με τους δράστες να εκμεταλλεύονται την έλλειψη καμερών ασφαλείας (CCTV) σε πολλά λεωφορεία και στάσεις για να αποφύγουν τη σύλληψη. «Πολλοί μουσουλμάνοι νιώθουν πλέον υποχρεωμένοι να αναλύουν κάθε τους κίνηση ή έκφραση, φοβούμενοι ότι θα παρεξηγηθεί και θα χρησιμοποιηθεί εναντίον τους», προσθέτει η Αχμέντ.
Η σύνδεση με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η «κορυφή του παγόβουνου»
Ο Ντέιβ Ριτς, επικεφαλής πολιτικής στο Community Safety Trust (οργάνωση για την ασφάλεια της εβραϊκής κοινότητας), συνδέει την άνοδο του αντισημιτισμού με την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου. «Είναι ένα πρόβλημα που δεν δείχνει σημάδια υποχώρησης», σημειώνει.
Παράλληλα, η Κάρολ Γιανγκ από τη σκωτσέζικη οργάνωση κατά του ρατσισμού (CRER), προειδοποιεί ότι τα επίσημα νούμερα είναι απλώς «η κορυφή του παγόβουνου», καθώς πολλά περιστατικά δεν καταγγέλλονται ποτέ, με τους πολίτες απλώς να αποφεύγουν τη χρήση των μέσων μεταφοράς συγκεκριμένες ώρες.
Εκπρόσωπος της Βρετανικής Αστυνομίας Μεταφορών δήλωσε ότι η βία και ο εκφοβισμός «δεν θα γίνουν ποτέ ανεκτά» και κάλεσε τα θύματα να «μην υποφέρουν σιωπηλά» αλλά να καταγγέλλουν τα περιστατικά.
Τι είναι το έγκλημα μίσους
Το «έγκλημα μίσους» (hate crime) είναι οποιοδήποτε ποινικό αδίκημα (όπως επίθεση, κλοπή, βανδαλισμός, παρενόχληση) το οποίο υποκινείται από εχθρότητα ή προκατάληψη εναντίον της ταυτότητας του θύματος. Για να χαρακτηριστεί μια πράξη ως τέτοια, πρέπει να αποδειχθεί ότι ο δράστης επέλεξε το θύμα λόγω συγκεκριμένων χαρακτηριστικών, όπως η φυλή, η θρησκεία, ο γενετήσιος προσανατολισμός, η αναπηρία ή η ταυτότητα φύλου.
