Ένα «συμβολικό» νομοσχέδιο των Φιλελεύθερων Δημοκρατών για την επανένταξη του Ηνωμένου Βασιλείου στην τελωνειακή ένωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης εγκρίθηκε από τη Βουλή των Κοινοτήτων.
Το αποτέλεσμα κρίθηκε στην κόψη του ξυραφιού, με το νομοσχέδιο να περνά με πλειοψηφία μόλις μίας ψήφου. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η στάση περισσότερων από δώδεκα βουλευτών των Εργατικών, οι οποίοι αγνόησαν την εντολή της κομματικής ηγεσίας για αποχή και συντάχθηκαν με την πρόταση των Φιλελευθέρων.
Παρά την ψήφιση του νομοσχεδίου, η διαδικασία έχει «συμβουλευτικό» χαρακτήρα και δεν είναι νομικά δεσμευτική για την κυβέρνηση. Ως εκ τούτου, οι «αντάρτες» βουλευτές δεν αναμένεται να υποστούν κυρώσεις.
Ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι η πολιτική των Εργατικών δεν αλλάζει. Η κυβέρνηση παραμένει πιστή στην προεκλογική της δέσμευση, η οποία αποκλείει την επιστροφή στην ενιαία αγορά ή την τελωνειακή ένωση. Ωστόσο, η ψηφοφορία αναδεικνύει τις εσωκομματικές φωνές που υποστηρίζουν ότι η τρέχουσα πολιτική «επανασύνδεσης» με την ΕΕ δεν αρκεί για να φέρει ουσιαστική οικονομική ανάπτυξη.
Ο ηγέτης των Φιλελευθέρων Δημοκρατών, Εντ Ντέιβι, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «ιστορική νίκη», υπογραμμίζοντας ότι η επιστροφή στην τελωνειακή ένωση αποτελεί το «μεγαλύτερο μεμονωμένο βήμα που θα μπορούσε να κάνει η κυβέρνηση για την ανάπτυξη της οικονομίας» και την αντιμετώπιση της ακρίβειας.
Από την πλευρά της, η αναπληρώτρια ηγέτιδα του κόμματος, Ντέιζι Κούπερ, κάλεσε την υπουργό οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς να υιοθετήσει το νομοσχέδιο, τονίζοντας ότι η συμφωνία του Brexit έχει «ανοίξει τρύπα στα δημόσια οικονομικά». Η Ριβς απάντησε υπεραμυνόμενη της κυβερνητικής γραμμής, σημειώνοντας ότι το Ηνωμένο Βασίλειο εκμεταλλεύεται ευκαιρίες για εμπόριο με ταχέως αναπτυσσόμενες οικονομίες σε όλο τον κόσμο.
Ten Minute Rule Bill
Η κοινοβουλευτική διαδικασία που ακολουθήθηκε για την παραπάνω ψηφοφορία ονομάζεται «ten minute rule bill». Επιτρέπει σε έναν βουλευτή, που δεν είναι μέλος της κυβέρνησης, να καταθέσει μια πρόταση νόμου.
Πώς ακριβώς λειτουργεί και τι σημαίνει πρακτικά:
1. Η διαδικασία
Ο πρόλογος (10 λεπτά): Ο/η βουλευτής που προτείνει το νομοσχέδιο έχει στη διάθεσή του αυστηρά 10 λεπτά για να εκφωνήσει ομιλία και να εξηγήσει γιατί η πρότασή του πρέπει να γίνει νόμος.
Ο αντίλογος (10 λεπτά): Εάν υπάρχει κάποιος/καποια βουλευτής που διαφωνεί, έχει επίσης 10 λεπτά για να μιλήσει εναντίον της πρότασης.
Η ψηφοφορία: Μετά τις ομιλίες, η Βουλή αποφασίζει αν θα επιτρέψει στο νομοσχέδιο να προχωρήσει σε «πρώτη ανάγνωση». Αυτό μπορεί να γίνει είτε δια βοής είτε με κανονική ψηφοφορία (όπως έγινε στην περίπτωση των Φιλελεύθερων Δημοκρατών).
2. Ο σκοπός
Σπανίως αυτά τα νομοσχέδια γίνονται τελικά νόμοι του κράτους. Οι βουλευτές χρησιμοποιούν αυτή τη διαδικασία κυρίως για:
Δημοσιότητα: Να προκαλέσουν συζήτηση για ένα θέμα στα ΜΜΕ.
Πίεση: Να πιέσουν την κυβέρνηση να αναλάβει δράση ή να υιοθετήσει μέρος της πρότασης σε δικό της νομοσχέδιο.
«Σφυγμομέτρηση»: Να δουν πόση υποστήριξη έχει μια ιδέα μέσα στη Βουλή.
Γιατί θεωρείται συχνά «συμβουλευτικό» ή χωρίς άμεσο αποτέλεσμα;
Ακόμη κι αν ψηφιστεί, το νομοσχέδιο απλώς μπαίνει στη σειρά για τη «δεύτερη ανάγνωση». Ωστόσο, η κυβέρνηση ελέγχει το χρονοδιάγραμμα της Βουλής. Αν δεν παραχωρήσει κοινοβουλευτικό χρόνο για να συζητηθεί το θέμα (που συνήθως δεν παραχωρεί για τέτοια νομοσχέδια), το νομοσχέδιο «πεθαίνει» λόγω έλλειψης χρόνου.
Γι’ αυτό η ψήφος θεωρήθηκε συμβολική (μια δήλωση πρόθεσης) και όχι μια πράξη που θα άλλαζε ρεαλιστικά τη νομοθεσία ή θα ανέτρεπε την κυβέρνηση, αφού χωρίς την κυβερνητική στήριξη το νομοσχέδιο δεν θα προχωρήσει ποτέ στα επόμενα στάδια για να γίνει νόμος.
