Η υπουργός οικονομικών, Ρέιτσελ Ριβς, παρουσίασε τον δεύτερο προϋπολογισμό της, ανακοινώνοντας μια σειρά από σημαντικές δημοσιονομικές παρεμβάσεις που περιλαμβάνουν φορολογικές επιβαρύνσεις αλλά και αυξήσεις δαπανών.
Τα μέτρα αυτά, πολλά από τα οποία διέρρευσαν πρόωρα λόγω λάθους του Γραφείου Προϋπολογισμού (OBR), αναμένεται να έχουν άμεσο αντίκτυπο στον οικονομικό προγραμματισμό εκατομμυρίων νοικοκυριών στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Ακολουθούν οι βασικοί άξονες του προϋπολογισμού:
«Πάγωμα του αφορολόγητου ορίου»
Η υπουργός αποφάσισε να επεκτείνει το πάγωμα των ορίων του φόρου εισοδήματος μέχρι το 2031, ανατρέποντας τον αρχικό σχεδιασμό που προέβλεπε αύξησή τους το 2028.
Η πρακτική αυτή, γνωστή ως δημοσιονομική υστέρηση, σημαίνει ότι καθώς οι μισθοί και οι συντάξεις αυξάνονται, περισσότεροι πολίτες θα βρεθούν να πληρώνουν φόρο ή να μεταπηδούν σε υψηλότερη φορολογική κλίμακα, παρόλο που η αγοραστική τους δύναμη μπορεί να μην έχει αυξηθεί ουσιαστικά. Υπολογίζεται ότι μέχρι το 2027, εκατομμύρια συνταξιούχοι θα κληθούν να πληρώσουν φόρο εισοδήματος στην κρατική τους σύνταξη για πρώτη φορά.
Το αφορολόγητο όριο (Basic rate – 20%) παραμένει στις £12.570.
Το όριο για τον υψηλότερο συντελεστή (Higher rate – 40%) παραμένει στις £50.270.
Το OBR εκτιμά ότι η κίνηση αυτή θα δημιουργήσει 780.000 νέους φορολογούμενους στη βασική κλίμακα και 920.000 στην υψηλότερη.
Σημειώνεται ότι το μέτρο αφορά την Αγγλία, την Ουαλία και τη Βόρεια Ιρλανδία, καθώς η Σκωτία διατηρεί το δικό της φορολογικό σύστημα.
Αλλαγές στις αποταμιεύσεις τύπου ISA
Σημαντικές αλλαγές έρχονται για τους αποταμιευτικούς λογαριασμούς (ISA – Individual Savings Accounts). Ενώ σήμερα οι αποταμιευτές μπορούν να τοποθετούν αφορολόγητα έως και £20.000 ετησίως είτε σε μετρητά είτε σε μετοχές, από το 2027 το όριο για τους λογαριασμούς μετρητών μειώνεται στις £12.000.
Το υπόλοιπο ποσό των £8.000 θα πρέπει να επενδύεται σε μετοχές και χρεόγραφα, σε μια προσπάθεια του υπουργείου να τονώσει την οικονομία που φλερτάρει με την ύφεση. Εξαίρεση αποτελούν οι πολίτες άνω των 65 ετών, οι οποίοι διατηρούν το πλήρες όριο των £20.000 σε μετρητά.
Αυξήσεις φόρων για αποταμιευτές και ιδιοκτήτες ακινήτων
Από τον Απρίλιο του 2027, οι φόροι στους τόκους καταθέσεων (εκτός ISA) και στα εισοδήματα από ενοίκια αυξάνονται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες.
Συγκεκριμένα, οι συντελεστές διαμορφώνονται ως εξής:
- Βασικός συντελεστής: Από 20% σε 22%
- Υψηλός συντελεστής: Από 40% σε 42%
- Ανώτατος συντελεστής: Από 45% σε 47%
Καύσιμα και ηλεκτρικά οχήματα
Για 15η συνεχή χρονιά, ο φόρος καυσίμων παραμένει παγωμένος. Η μείωση των 5 πενών ανά λίτρο διατηρείται μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2026, οπότε και θα αρχίσει να αντιστρέφεται σταδιακά. Από τον Απρίλιο του 2027, οι φόροι καυσίμων θα αυξάνονται ετησίως βάσει του πληθωρισμού (RPI).
Παράλληλα, επιβάλλεται νέος φόρος στα ηλεκτρικά οχήματα. Από τον Απρίλιο του 2028, οι οδηγοί ηλεκτρικών αυτοκινήτων θα επιβαρύνονται με φόρο 3 πενών ανά μίλι.
«Φόρος έπαυλης» και τέλη ακινήτων
Με προσαύξηση δημοτικών τελών, η κυβέρνηση εισάγει επιβάρυνση στα πολυτελή ακίνητα, η οποία χαρακτηρίστηκε ως «Mansion Tax».
Ακίνητα αξίας άνω των £2 εκατ. θα επιβαρύνονται με επιπλέον £2.500.
Ακίνητα αξίας άνω των £5 εκατ. θα επιβαρύνονται με £7.500.
Το μέτρο έρχεται να διορθώσει στρεβλώσεις του συστήματος δημοτικών τελών (Council Tax), το οποίο βασίζεται σε αξίες του 1991.
Κατάργηση του ορίου των δύο παιδιών
Σε μια σημαντική κοινωνική παροχή, η Ριβς ανακοίνωσε την κατάργηση του αμφιλεγόμενου ορίου των δύο παιδιών για τα επιδόματα.
Το μέτρο, που ίσχυε από το 2017, κατηγορήθηκε ότι αύξησε την παιδική φτώχεια.
Το ανώτατο όριο που εμποδίζει τα νοικοκυριά που λαμβάνουν Universal Credit ή Child Tax Credit να εισπράττουν πληρωμές για το τρίτο ή περισσότερα παιδιά θα καταργηθεί από τον Απρίλιο.
Η κατάργησή του αναμένεται να βελτιώσει το εισόδημα 560.000 οικογενειών κατά μέσο όρο £5.310 ετησίως και να μειώσει την παιδική φτώχεια κατά 450.000 παιδιά έως το 2030, με κόστος £3 δισ.
Μείωση λογαριασμών ενέργειας
Η μέση οικογένεια θα δει μείωση £150 στους λογαριασμούς ενέργειας από τον Απρίλιο. Η μείωση προκύπτει από την κατάργηση του προγράμματος ECO των Συντηρητικών, το οποίο η Ριβς χαρακτήρισε αποτυχημένο και κοστοβόρο για τα νοικοκυριά που υποτίθεται ότι προστάτευε.
Άλλες σημαντικές παρεμβάσεις
Κατώτατος μισθός: Από την 1η Απριλίου 2026, ο Εθνικός Μισθός Διαβίωσης (για άνω των 21 ετών) αυξάνεται κατά 4,1% στις £12,71/ώρα. Για τους νέους 18-20 ετών, η αύξηση είναι 8,5% (£10,85/ώρα).
Τυχερά παίγνια: Αυξάνεται δραματικά ο φόρος στα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια από 21% σε 40% (Απρίλιος 2026) και εισάγεται νέος φόρος 25% στο διαδικτυακό στοίχημα (Απρίλιος 2027).
Συνταξιοδοτικές εισφορές: Από τον Απρίλιο του 2029, οι εργοδοτικές εισφορές σε συνταξιοδοτικά προγράμματα μέσω salary sacrifice θα επιβαρύνονται με Εθνική Ασφάλιση για ποσά άνω των £2.000 ετησίως.
Φόρος Ζάχαρης: Το όριο για την επιβολή του φόρου μειώνεται στα 4,5g ανά 100ml, ενώ καταργείται η εξαίρεση για ροφήματα με βάση το γάλα (milkshakes).
Motability: Τα πολυτελή αυτοκίνητα θα εξαιρεθούν από το πρόγραμμα Motability, το οποίο επιτρέπει σε άτομα που λαμβάνουν συγκεκριμένα επιδόματα αναπηρίας να μισθώνουν οχήματα φθηνότερα.
Δέματα από εξωτερικό: Η φοροαπαλλαγή για μικρά δέματα από λιανοπωλητές του εξωτερικού αξίας κάτω των 135 λιρών καταργείται από το 2029, έπειτα από παράπονα ότι δημιουργεί αθέμιτο ανταγωνισμό για τις επιχειρήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου.
Tourist Tax: Στους περιφερειακούς δημάρχους της Αγγλίας θα δοθούν εξουσίες να φορολογούν τις διανυκτερεύσεις σε ξενοδοχεία και τουριστικά καταλύματα, ακολουθώντας τα υφιστάμενα σχέδια στη Σκωτία και την Ουαλία.
Συνταγογραφήσεις: Το κόστος μιας απλής συνταγής του NHS στην Αγγλία παγώνει στις 9,90 λίρες για έναν ακόμη χρόνο (παραμένουν δωρεάν στην Ουαλία, τη Σκωτία και τη Βόρεια Ιρλανδία).
Το Γραφείο Προϋπολογισμού προβλέπει ότι η οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου θα αναπτυχθεί κατά 1,5% φέτος, αναβαθμίζοντας την πρόβλεψη του 1% που είχε γίνει τον Μάρτιο.
Ο πληθωρισμός προβλέπεται να κυμανθεί κατά μέσο όρο στο 3,5% φέτος, πριν πέσει στο 2,5% το επόμενο έτος και επιστρέψει στον κυβερνητικό στόχο του 2% το 2027.
