Τέλος στο σερί των ετήσιων αυξήσεων που ταλαιπωρούν το επιβατικό κοινό εδώ και τρεις δεκαετίες βάζει η βρετανική κυβέρνηση, ανακοινώνοντας το «πάγωμα» των τιμών στα εισιτήρια των τρένων για την επόμενη χρονιά.
Πρόκειται για την πρώτη φορά που λαμβάνεται τέτοιο μέτρο σε εθνικό επίπεδο από την ιδιωτικοποίηση του δικτύου τη δεκαετία του 1990.
Σύμφωνα με τους Εργατικούς, από το μέτρο αυτό θα επωφεληθούν περίπου ένα δισεκατομμύριο μετακινήσεις, εξοικονομώντας συνολικά 600 εκατομμύρια λίρες.
Οι επιβάτες αντιμετώπιζαν ετήσιες αυξήσεις στις τιμές των εισιτηρίων αδιάλειπτα από το 1995. Μόλις πέρυσι, οι ναύλοι σε όλη τη Βρετανία αυξήθηκαν κατά 5,1%.
Στοιχεία από το Γραφείο Σιδηροδρομικού και Οδικού Δικτύου (ORR) αποκαλύπτουν ότι οι τιμές αυξήθηκαν κατά 5,9% το έτος που έληξε τον Μάρτιο του 2025, ενώ στη νοτιοανατολική Αγγλία εκτοξεύτηκαν σχεδόν κατά 10%.
Τα νέα μέτρα αναμένεται να προσφέρουν σημαντική ανάσα σε όσους μετακινούνται συχνά:
Όσοι ταξιδεύουν με εισιτήριο διαρκείας (season ticket) από το Μπέρμιγχαμ στο Λονδίνο, θα γλιτώσουν την προβλεπόμενη αύξηση των 804 λιρών για το επόμενο έτος.
Όσοι μετακινούνται από το Νιούκαστλ στο Γιορκ θα δουν την τιμή να παραμένει στο τρέχον όριο, αποφεύγοντας μια επιπλέον επιβάρυνση 468 λιρών ετησίως.
Το κόστος των σιδηροδρομικών μετακινήσεων αποτελεί μόνιμο πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης. Το συνδικάτο RMT (Rail, Maritime and Transport) έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η επιστροφή των συμβάσεων στο δημόσιο και η επανακρατικοποίηση των σιδηροδρόμων θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν πόρους για τη χρηματοδότηση του παγώματος των ναύλων.
Τον Αύγουστο, οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες είχαν καλέσει την κυβέρνηση να ακυρώσει την αύξηση για την περίοδο 2026-27. Ο εκπρόσωπός τους για θέματα μεταφορών, Paul Kohler, είχε δηλώσει χαρακτηριστικά ότι οποιαδήποτε αύξηση εν μέσω κρίσης κόστους ζωής θα ήταν «χαστούκι για τους απλούς πολίτες».
Υπενθυμίζεται ότι στον περσινό φθινοπωρινό προϋπολογισμό, το ανώτατο όριο αύξησης είχε οριστεί στο 4,6%, ενώ οι railcards αυξήθηκαν κατά περίπου 17% τον Μάρτιο του 2025. Η προηγούμενη συντηρητική κυβέρνηση είχε περιορίσει την αύξηση του 2023 στο 5,9% σε μια προσπάθεια να συγκρατήσει τις τιμές που συνδέονταν με τον δείκτη τιμών λιανικής.
Αν και είναι η πρώτη φορά που παγώνουν οι τιμές σε εθνικό επίπεδο, σε τοπικό επίπεδο έχουν υπάρξει ανάλογες πρωτοβουλίες. Στο Λονδίνο, ο δήμαρχος Σαντίκ Καν πάγωσε τις τιμές της TfL (Transport for London) μεταξύ 2016-2021 και ξανά από το 2024 έως τον Μάρτιο του 2025, υποστηρίζοντας ότι στηρίζει τους Λονδρέζους απέναντι στην ακρίβεια. Οι πολιτικοί του αντίπαλοι, ωστόσο, είχαν επικρίνει την πολιτική αυτή ως οικονομική «αιμορραγία».
Παράλληλα με το πάγωμα των τιμών, το υπουργείο μεταφορών ανακοίνωσε την επέκταση του συστήματος ανέπαφων συναλλαγών στα αεροδρόμια London Stansted και Southend.
Σε μια προσπάθεια απλοποίησης της αγοράς εισιτηρίων, το σύστημα “tap-in tap-out” θα επεκταθεί σε 50 σταθμούς τον Δεκέμβριο, καθώς και σε περισσότερους από 90 σταθμούς στο Greater Manchester και τα West Midlands μέσα στο επόμενο έτος.
Περισσότερες πληροφορίες
Για να κατανοήσουμε τη σημασία του «παγώματος» των τιμών, πρέπει πρώτα να δούμε πώς λειτουργεί το περίπλοκο σύστημα τιμολόγησης των βρετανικών σιδηροδρόμων.
Το σύστημα χωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες εισιτηρίων, και ο τρόπος που αυξάνονται οι τιμές διαφέρει ανάλογα με την κατηγορία στην οποία ανήκει το εισιτήριο.
1. Οι δύο κατηγορίες ναύλων
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, περίπου το 45% των ναύλων ελέγχεται από την κυβέρνηση, ενώ το υπόλοιπο καθορίζεται από τις ιδιωτικές εταιρείες τρένων.
Ρυθμιζόμενοι Ναύλοι (Regulated Fares): Αυτές είναι οι τιμές που καθορίζει η κυβέρνηση (το υπουργείο μεταφορών). Οι εταιρείες τρένων δεν έχουν δικαίωμα να τις ανεβάσουν πάνω από το όριο που θέτει το κράτος. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν τα εισιτήρια που χρησιμοποιούν οι εργαζόμενοι και οι καθημερινοί επιβάτες:
Εισιτήρια διαρκείας (Season tickets – εβδομαδιαία, μηνιαία, ετήσια).
Εισιτήρια επιστροφής εκτός ωρών αιχμής (Off-peak return) για μεγάλες αποστάσεις.
Κανονικά εισιτήρια (anytime tickets) γύρω από μεγάλα αστικά κέντρα.
Μη Ρυθμιζόμενοι Ναύλοι (Unregulated Fares): Αυτές οι τιμές καθορίζονται ελεύθερα από τις εταιρείες εκμετάλλευσης σιδηροδρόμων και λειτουργούν με εμπορικά κριτήρια.
Περιλαμβάνουν τα φθηνά εισιτήρια προπώλησης (advance fares) και τα εισιτήρια ορώτης θέσης (First Class).
Εδώ η λογική είναι παρόμοια με των αεροπορικών εταιρειών: όσο νωρίτερα κλείσεις, τόσο φθηνότερα βρίσκεις, αλλά αν η ζήτηση είναι μεγάλη, η τιμή ανεβαίνει.
2. Ο Μηχανισμός της Ετήσιας Αύξησης (μέχρι τώρα)
Μέχρι την ανακοίνωση του παγώματος, η αύξηση των τιμών ακολουθούσε ένα συγκεκριμένο μοτίβο κάθε χρόνο, βασισμένο στον πληθωρισμό.
Το «κλειδί» για τις αυξήσεις ήταν ο πληθωρισμός του προηγούμενου Ιουλίου. Συγκεκριμένα, η κυβέρνηση χρησιμοποιούσε τον Δείκτη Τιμών Λιανικής (Retail Price Index – RPI) του Ιουλίου για να καθορίσει την αύξηση που θα ίσχυε από τον επόμενο Ιανουάριο ή Μάρτιο.
Ιστορικά, η φόρμουλα που χρησιμοποιούσαν ήταν:
Όπου x ήταν συνήθως 1%. Δηλαδή, αν ο πληθωρισμός ήταν 3%, τα εισιτήρια αυξάνονταν κατά 4%. Τα τελευταία χρόνια, λόγω της οικονομικής πίεσης, η κυβέρνηση συχνά περιόριζε την αύξηση ακριβώς στο ύψος του RPI ή λίγο χαμηλότερα (όπως έγινε το 2023), για να μην επιβαρύνει υπερβολικά τους επιβάτες.
Το σύστημα δεχόταν έντονη κριτική για δύο κυρίως λόγους:
RPI vs CPI: Ο δείκτης RPI (που χρησιμοποιούσαν για τα εισιτήρια) είναι συνήθως υψηλότερος από τον δείκτη CPI (Δείκτης Τιμών Καταναλωτή – Consumer Price Index), ο οποίος χρησιμοποιείται συχνά για τον υπολογισμό των αυξήσεων στους μισθούς. Αυτό σήμαινε ότι οι τιμές των εισιτηρίων αυξάνονταν με ταχύτερο ρυθμό από ό,τι οι μισθοί των επιβατών.
Ποιότητα Υπηρεσιών: Οι επιβάτες καλούνταν να πληρώνουν ακριβότερα εισιτήρια κάθε χρόνο, ακόμα και αν υπήρχαν απεργίες, καθυστερήσεις ή ακυρώσεις δρομολογίων, κάτι που θεωρούνταν άδικο.
