Η βρετανική κυβέρνηση δεσμεύεται να προχωρήσει στη «μεγαλύτερη και πιο ριζοσπαστική μεταρρύθμιση του συστήματος ασύλου» από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, βάζοντας τέλος στο λεγόμενο «χρυσό εισιτήριο» για όσους φτάνουν παράτυπα στη χώρα.
Η υπουργός εσωτερικών, Σαμπάνα Μαχμούντ, παρουσίασε ένα σχέδιο που αυξάνει την περίοδο αναμονής για τη χορήγηση άδειας μόνιμης παραμονής στα 20 χρόνια, καθιστά το καθεστώς του πρόσφυγα προσωρινό και καταργεί βασικά επιδόματα στήριξης, σε μια προσπάθεια να αποτραπούν οι παράτυπες αφίξεις μέσω της Μάγχης.
Σε συνέντευξή της στους Sunday Times, η Μαχμούντ προειδοποίησε για τους κινδύνους που ελλοχεύουν εάν δεν αντιμετωπιστεί ο αυξανόμενος αριθμός των παράτυπων μεταναστών.
«Βλέπω –και ξέρω ότι το βλέπουν και οι συνάδελφοί μου– ότι η παράτυπη μετανάστευση διαλύει τη χώρα μας», δήλωσε. «Είναι δουλειά μας ως κυβέρνηση των Εργατικών να ενώσουμε τη χώρα μας και αν δεν το τακτοποιήσουμε αυτό, νομίζω ότι η χώρα μας θα διχαστεί πολύ περισσότερο».
Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκεται η κατάργηση του ισχύοντος συστήματος, το οποίο θεσπίστηκε από την προηγούμενη κυβέρνηση των Εργατικών το 2005 και επέτρεπε στους πρόσφυγες να υποβάλουν αίτηση για άδεια μόνιμης παραμονής (indefinite leave to remain) μετά από πέντε χρόνια.
Πλέον, όσοι φτάνουν παράτυπα στη χώρα, όπως με μικρές λέμβους ή κρυμμένοι σε φορτηγά, θα πρέπει να περιμένουν 20 χρόνια για να αποκτήσουν το δικαίωμα αυτό, δημιουργώντας τη μακροβιότερη διαδρομή προς τη μόνιμη εγκατάσταση στην Ευρώπη. Συγκριτικά, η Δανία που ακολουθεί έχει περίοδο αναμονής οκτώ ετών.
Επιπλέον, το καθεστώς του πρόσφυγα παύει να είναι μόνιμο. Θα επανεξετάζεται κάθε 30 μήνες και όσοι προέρχονται από χώρες που στο μεταξύ κρίνονται ασφαλείς, θα υποχρεούνται να επιστρέψουν άμεσα στην πατρίδα τους. Η υπουργός τόνισε ότι για πολύ καιρό, όσοι λάμβαναν άσυλο κατέληγαν να περνούν ολόκληρη τη ζωή τους στη Βρετανία.
Για όσους, ωστόσο, φτάνουν στη χώρα νόμιμα, μέσω νέων, συγκεκριμένων οδών επανεγκατάστασης που θα ανακοινωθούν, θα δημιουργηθεί μια ταχύτερη δεκαετής διαδρομή. Προβλέπονται επίσης εξαιρέσεις για πρόσφυγες με υψηλή εξειδίκευση, οι οποίοι θα μπορούν να συντομεύσουν την 20ετή περίοδο αναμονής μέσω συγκεκριμένων προγραμμάτων εργασίας ή σπουδών.
«Θα είναι ένα σύστημα όπου όσο περισσότερο συνεισφέρεις, τόσο πιο γρήγορα θα μπορείς να μειώσεις αυτή την περίοδο», δήλωσε η Μαχμούντ.
Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης την κατάργηση της νομοθετικής υποχρέωσης για την παροχή υποστήριξης στους αιτούντες άσυλο, ανατρέποντας μια ευρωπαϊκή οδηγία. Η στέγαση και τα εβδομαδιαία επιδόματα θα αφαιρούνται από όσους έχουν δικαίωμα εργασίας αλλά επιλέγουν να μην εργάζονται, καθώς και από όσους παραβιάζουν τον νόμο. «Θέλουμε να δουλέψουν», δήλωσε η υπουργός, εξηγώντας ότι στόχος είναι να ενθαρρυνθεί η αυτάρκεια.
Παράλληλα, η κυβέρνηση σχεδιάζει μεταρρυθμίσεις στην εφαρμογή άρθρων της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), όπως το άρθρο 8 για το δικαίωμα στην οικογενειακή ζωή και το άρθρο 3 για την απαγόρευση των βασανιστηρίων, τα οποία, σύμφωνα με την κυβέρνηση, εμποδίζουν την απέλαση παράτυπων μεταναστών.
Η κυβέρνηση πιστεύει ότι οι αλλαγές θα αντιμετωπίσουν το αίσθημα αδικίας των ψηφοφόρων, οι οποίοι βλέπουν τους αιτούντες άσυλο να τυγχάνουν ευνοϊκότερης μεταχείρισης από τους οικονομικούς μετανάστες που φτάνουν νόμιμα και πρέπει να πληρούν αυστηρές προϋποθέσεις.
Η ίδια η Μαχμούντ, κόρη μεταναστών από το Κασμίρ, δήλωσε ότι ακόμη και στην εκλογική της περιφέρεια, το Birmingham Ladywood, μια από τις πιο ποικιλόμορφες στη χώρα, η μετανάστευση προκαλεί προβλήματα. «Οι άνθρωποι νιώθουν, και δικαίως, ότι ο ρυθμός και η κλίμακα όσων έχουμε δει είναι εκτός ελέγχου», είπε.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το έτος έως τον Ιούνιο, 111.000 άτομα υπέβαλαν αίτηση ασύλου στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το έτος έως τον Μάρτιο, 172.798 άτομα έλαβαν άδεια παραμονής αορίστου χρόνου.
Η υπουργός τόνισε ότι ο στόχος είναι η αποτροπή. Η αύξηση της αναμονής στα 20 χρόνια, με προϋποθέσεις όπως το καθαρό ποινικό μητρώο, «έχει σχεδιαστεί για να πει στους ανθρώπους: μην έρχεστε σε αυτή τη χώρα ως παράτυπος μετανάστης, μην μπαίνετε σε βάρκα».
Οι μεταρρυθμίσεις έχουν ήδη προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις. Βουλευτές της αριστερής πτέρυγας των Εργατικών, όπως η Nadia Whittome, τις χαρακτήρισαν «ρατσιστικές» και «πολιτικές της άκρας δεξιάς».
Ο Enver Solomon, διευθύνων σύμβουλος του Συμβουλίου Προσφύγων (Refugee Council), τις χαρακτήρισε «σκληρές και περιττές», υποστηρίζοντας ότι «δεν θα αποτρέψουν ανθρώπους που έχουν υποστεί διώξεις, βασανιστήρια ή έχουν δει μέλη της οικογένειάς τους να σκοτώνονται σε πολέμους».
