Tο Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να αναγνωρίσει επισήμως το παλαιστινιακό κράτος την Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου. Η απόφαση αυτή ακολουθεί την αλλαγή στάσης της βρετανικής κυβέρνησης τον Ιούλιο και έρχεται λίγο μετά την ανακοίνωση του Γάλλου προέδρου, Εμανουέλ Μακρόν, ότι η Γαλλία θα προβεί σε αντίστοιχη επίσημη ανακοίνωση στα Ηνωμένα Έθνη, στη Νέα Υόρκη.
Οι λόγοι πίσω από την αναγνώριση
Η επίσημη αιτιολογία για την απόφαση του Ηνωμένου Βασιλείου είναι η προσπάθεια διατήρησης και ενίσχυσης του οράματος της λύσης των δύο κρατών, όπου ένα ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος θα συνυπάρχει με το Ισραήλ.
Υπάρχουν έντονοι φόβοι στη διεθνή κοινότητα ότι το Ισραήλ προετοιμάζεται να προσαρτήσει τη Δυτική Όχθη ή να καταστρέψει τελείως τη Γάζα έτσι ώστε οι Παλαιστίνιοι να αναγκαστούν να μετακινηθούν προς την Ιορδανία ή την Αίγυπτο, εξαλείφοντας κάθε πιθανότητα για ένα παλαιστινιακό κράτος.
Η αναγνώριση του κράτους της Παλαιστίνης και του δικαιώματός του στην αυτοδιάθεση αποτελεί μια προσπάθεια να καταδειχθεί ότι το Ισραήλ δεν μπορεί μονομερώς να προσαρτήσει εδάφη που το Διεθνές Δικαστήριο έχει χαρακτηρίσει ως παρανόμως κατεχόμενα.
Η βρετανική κυβέρνηση είχε θέσει συγκεκριμένους όρους προς το Ισραήλ η εκπλήρωση των οποίων θα ανέστειλε την αναγνώριση. Οι όροι αυτοί περιλάμβαναν την άμεση κατάπαυση του πυρός στη Γάζα, τη μη προσάρτηση εδαφών στη Δυτική Όχθη και τη δέσμευση για μακροπρόθεσμες διαπραγματεύσεις με στόχο τη λύση των δύο κρατών. Οι όροι αυτοί δεν εκπληρώθηκαν.
Η θέση του Ηνωμένου Βασιλείου για ένα μελλοντικό παλαιστινιακό κράτος προϋποθέτει τον αφοπλισμό της Χαμάς, την απουσία της από οποιαδήποτε μελλοντική κυβέρνηση και τη διεξαγωγή εκλογών για την ανάδειξη νέας ηγεσίας της Παλαιστινιακής Αρχής εντός ενός έτους.
Η απαίτηση για απομάκρυνση της Χαμάς, που θεωρείται προϋπόθεση και από τη Γαλλία, υποστηρίχθηκε από τη «Διακήρυξη της Νέας Υόρκης», η οποία εγκρίθηκε από τα αραβικά κράτη στις 29 Ιουλίου και υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 12 Σεπτεμβρίου.
Τι σημαίνει πρακτικά η αναγνώριση
Η αναγνώριση έχει σε μεγάλο βαθμό συμβολικό χαρακτήρα. Όπως δήλωσε ο τότε Υπουργός Εξωτερικών, Ντέιβιντ Λάμι, όταν ανακοινώθηκε η αλλαγή της βρετανικής θέσης, «δεν θα αλλάξει την κατάσταση επί του εδάφους».
Ωστόσο, η κίνηση αυτή θα επιτρέψει στο Ηνωμένο Βασίλειο να συνάπτει διεθνείς συνθήκες με την Παλαιστίνη και θα αναβαθμίσει τον επικεφαλής της παλαιστινιακής διπλωματικής αποστολής σε πλήρως αναγνωρισμένο πρέσβη.
Ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι θα αυξηθεί η πίεση προς το Ηνωμένο Βασίλειο για μποϊκοτάζ ισραηλινών προϊόντων που προέρχονται από τα κατεχόμενα εδάφη.
Κυρίως, όμως, θεωρείται μια δήλωση για το μέλλον της Παλαιστίνης και μια έκφραση αποδοκιμασίας για την άρνηση του Ισραήλ να διαπραγματευτεί τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους.
Το διεθνές περιβάλλον
Μέχρι σήμερα, το κράτος της Παλαιστίνης αναγνωρίζεται από 147 από τα 193 κράτη-μέλη του ΟΗΕ.
Με την κίνηση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας, τέσσερα από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ θα αναγνωρίζουν πλέον την Παλαιστίνη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ως το πέμπτο μέλος, διατηρούν το δικαίωμα αρνησικυρίας (βέτο) στην απόκτηση πλήρων δικαιωμάτων ψήφου της Παλαιστίνης στον ΟΗΕ, όπου σήμερα έχει μόνο δικαίωμα λόγου.
Ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν ηγείται της τρέχουσας πρωτοβουλίας, στην οποία αναμένεται να συμμετάσχουν και άλλες χώρες όπως ο Καναδάς, η Αυστραλία, το Βέλγιο, η Πορτογαλία, το Λουξεμβούργο και η Νέα Ζηλανδία.
Οι ανακοινώσεις τους αναμένονται είτε λίγο πριν είτε κατά τη διάρκεια της ειδικής διάσκεψης του ΟΗΕ για τη λύση των δύο κρατών, η οποία θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα στη Νέα Υόρκη, μία ημέρα πριν από την έναρξη της εβδομάδας της Γενικής Συνέλευσης.
Η διάσκεψη αυτή αποτελεί την κορύφωση διπλωματικών προσπαθειών μηνών, υπό την καθοδήγηση της Σαουδικής Αραβίας και της Γαλλίας, με στόχο τον σχεδιασμό της επόμενης ημέρας για τη Γάζα μετά τον πόλεμο, όπως αποτυπώνεται στη Διακήρυξη της Νέας Υόρκης.
Οι αντίθετες φωνές
Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι η αναγνώριση αποτελεί «επιβράβευση» για τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Παράλληλα, το Ισραήλ ισχυρίζεται ότι η ηγεσία της Παλαιστινιακής Αρχής είναι διεφθαρμένη και καταπιεστική, και ότι οι υποσχέσεις για εκλογές συνεχώς αναβάλλονται, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει αξιόπιστος εταίρος για την ειρήνη.
