Εν μέσω των ραγδαίων πολιτικών εξελίξεων, ο Βασιλιάς Κάρολος παρουσίασε τον κυβερνητικό σχεδιασμό για το επόμενο έτος.
Όσα ανακοινώθηκαν αγγίζουν ζητήματα που αφορούν εκατομμύρια πολίτες σε όλη τη χώρα, από τους λογαριασμούς ενέργειας και τη μεταρρύθμιση της μίσθωσης ακινήτων μέχρι την πυρηνική ενέργεια.
Ωστόσο, η φετινή επίσημη έναρξη των εργασιών της νέας κοινοβουλευτικής περιόδου πραγματοποιήθηκε με φόντο μια κρίση ηγεσίας στο κόμμα των Εργατικών, η οποία εγείρει ερωτήματα για το αν ο πρωθυπουργός θα βρίσκεται στη θέση του μέχρι το τέλος του έτους.
Τι είναι η ομιλία του Βασιλιά;
Αποτελεί ουσιαστικά τη λίστα των κυβερνητικών προτεραιοτήτων για τους επόμενους δώδεκα μήνες, η οποία εκφωνείται από τον Βασιλιά. Η ομιλία ανοίγει επίσημα τη νέα περίοδο του κοινοβουλίου και καθορίζει τα νομοσχέδια που προτίθεται να καταθέσει η κυβέρνηση τους επόμενους μήνες.
Παρά την ονομασία της, το κείμενο γράφεται εξολοκλήρου από την κυβέρνηση και εγκρίνεται από το υπουργικό συμβούλιο.
Ο Βασιλιάς το διαβάζει από τον θρόνο στη Βουλή των Λόρδων με ουδέτερο τόνο, χωρίς να έχει λόγο επί του περιεχομένου.
Τα νομοσχέδια που αναφέρονται δεν είναι εγγυημένο ότι θα περάσουν, καθώς το καθένα πρέπει να ολοκληρώσει τη διαδρομή του μέσα από τη Βουλή των Κοινοτήτων και τη Βουλή των Λόρδων για να γίνει νόμος.
Παρόλα αυτά, η ομιλία καταδεικνύει τις προτεραιότητες της κυβέρνησης και τους τομείς στους οποίους θα εστιάσει.
Η σημερινή ήταν η δεύτερη Ομιλία του Βασιλιά για τους Εργατικούς από την εκλογική τους νίκη τον Ιούλιο του 2024.
Τι περιελάμβανε η ομιλία;
Η ομιλία περιελάμβανε συνολικά 36 νομοσχέδια, εκ των οποίων τα επτά μεταφέρθηκαν από την προηγούμενη σύνοδο, καθώς δεν είχαν ολοκληρωθεί εγκαίρως.
Τα βασικά νέα νομοσχέδια που ανακοινώθηκαν είναι τα εξής:
Νομοσχέδιο για την Ευρωπαϊκή Συνεργασία (European Partnership Bill): Θα χρησιμοποιηθεί για την εφαρμογή συμφωνιών με την ΕΕ «τώρα και στο μέλλον». Πιθανότατα θα αξιοποιηθεί για την υλοποίηση συμφωνιών σχετικά με την εναρμόνιση των προτύπων τροφίμων και την κινητικότητα των νέων, τις οποίες οι διαπραγματευτές ελπίζουν να επιτύχουν στη σύνοδο κορυφής Ηνωμένου Βασιλείου – ΕΕ το καλοκαίρι.
Νομοσχέδιο για την Ενεργειακή Ανεξαρτησία (Energy Independence Bill): Στοχεύει στην ανάπτυξη της εγχώριας ανανεώσιμης ενέργειας και την επιτάχυνση των υποδομών του εθνικού δικτύου. Θα εισαγάγει νέες απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης για τα ενοικιαζόμενα σπίτια και θα δώσει στους υπουργούς νέες εξουσίες για τη στοχευμένη στήριξη όσον αφορά τους λογαριασμούς ενέργειας σε νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα και ευάλωτες ομάδες.
Νομοσχέδιο για την Πυρηνική Ρύθμιση (Nuclear Regulation Bill): Ακολουθώντας τις συστάσεις της Επιθεώρησης Πυρηνικής Ρύθμισης, θα απλοποιήσει τον προγραμματισμό και τη διαδικασία περιβαλλοντικής έγκρισης για νέα έργα πυρηνικής ενέργειας.
Νομοσχέδιο για τον Εκσυγχρονισμό του NHS (NHS Modernisation Bill): Καταργεί το “NHS England” – τον ανεξάρτητο φορέα που μέχρι πρότινος διαχειριζόταν το εθνικό σύστημα υγείας. Οι αρμοδιότητές του απορροφώνται πλέον από το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας. Επίσης, θα περιορίσει τη γραφειοκρατία και θα δημιουργήσει έναν ενιαίο ψηφιακό φάκελο ασθενούς σε όλη την Αγγλία.
Νομοσχέδιο για την Ιδιοκτησία και τη Μεταρρύθμιση των Μισθώσεων (Commonhold and Leasehold Reform Bill): Απαγορεύει τη δημιουργία νέων διαμερισμάτων με το σύστημα της μακροχρόνιας μίσθωσης και επιβάλλει ανώτατο όριο στα ενοίκια γης για τους υφιστάμενους ενοικιαστές σε Αγγλία και Ουαλία.
Νομοσχέδιο «Εκπαίδευση για Όλους» (Education for All Bill): Αποσκοπεί στην αναμόρφωση του συστήματος ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών και αναπηριών (SEND) και στην εφαρμογή μέτρων για την αναβάθμιση των προτύπων στις σχολικές τάξεις της Αγγλίας.
Νομοσχέδιο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο (Immigration and Asylum Bill): Αναμορφώνει τη διαδικασία ασύλου του Ηνωμένου Βασιλείου, περιορίζει τις νομικές εφέσεις και επιταχύνει την αναγκαστική απομάκρυνση ατόμων που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής.
Νομοσχέδιο για την Ψηφιακή Πρόσβαση σε Υπηρεσίες (Digital Access to Services Bill): Θεσπίζει το νομικό πλαίσιο για ένα νέο, εθελοντικό σύστημα ψηφιακής ταυτότητας, με σκοπό τον εκσυγχρονισμό του τρόπου με τον οποίο οι πολίτες έχουν πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της πρόνοιας και της δωρεάν παιδικής μέριμνας.
Τι έμεινε εκτός;
Η μεγαλύτερη παράλειψη ήταν η μεταρρύθμιση της πρόνοιας.
Η κυβέρνηση είχε δώσει νωρίτερα φέτος το στίγμα ότι σκόπευε να αναμορφώσει το σύστημα επιδομάτων, με τις προτεινόμενες αλλαγές στο PIP και την αξιολόγηση ικανότητας εργασίας να συγκεντρώνουν την προσοχή – αλλά και ισχυρές αντιδράσεις από το εσωτερικό των ίδιων των Εργατικών.
Στη σημερινή ομιλία δεν ανακοινώθηκε κανένα σχετικό νομοσχέδιο.
Αντίθετα, ο Βασιλιάς Κάρολος δήλωσε ότι οι υπουργοί θα «ανταποκριθούν στην ανασκόπηση Milburn και στην ανασκόπηση Timms και θα συνεχίσουν να μεταρρυθμίζουν το σύστημα πρόνοιας», ωστόσο η κύρια νομοθεσία θα έρθει όταν εκδοθούν τα πορίσματα αυτών των ερευνών, αργότερα φέτος το καλοκαίρι και το φθινόπωρο.
Η ανασκόπηση Milburn εξετάζει τρόπους για να αποτραπεί η απομάκρυνση των νέων από την εργασία και την εκπαίδευση, ενώ η ανασκόπηση Timms μελετά τη μεταρρύθμιση της διαδικασίας αξιολόγησης του PIP.
Για τους ανθρώπους που λαμβάνουν επιδόματα αναπηρίας, η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται σε μεγαλύτερη αβεβαιότητα σχετικά με το ποιες αλλαγές έρχονται και πότε.
Οι ανησυχίες γύρω από τη σημερινή διαδικασία
Στα παρασκήνια, αξιωματούχοι και από τις δύο πλευρές εξέφραζαν έντονη ανησυχία. Όπως ανέφεραν πολλά δημοσιεύματα, η Ντάουνινγκ Στριτ και το Παλάτι του Μπάκιγχαμ είχαν επαφές τις ημέρες πριν από την τελετή για να βρουν τρόπο να αποτρέψουν το ενδεχόμενο η κρίση ηγεσίας των Εργατικών να επισκιάσει την ομιλία του Βασιλιά.
Αυτό συνέβη αφότου περισσότεροι από 90 βουλευτές των Εργατικών βγήκαν ανοιχτά να δηλώσουν ότι ο Πρωθυπουργός πρέπει να παραιτηθεί, ή να θέσει σαφές χρονοδιάγραμμα για το πότε θα το πράξει.
Τέσσερις υφυπουργοί έχουν ήδη αποχωρήσει από την κυβέρνηση και οι φήμες οργιάζουν ότι ο Υπουργός Υγείας Γουές Στρίτινγκ θα μπορούσε σύντομα να ακολουθήσει.
Μια υψηλόβαθμη πηγή δήλωσε στην εφημερίδα The i Paper ότι η αναταραχή γύρω από τον πρωθυπουργό έφερε τον ρόλο του μονάρχη σε «αχαρτογράφητα νερά», προσθέτοντας ότι η τελετή «θα μπορούσε να είναι πολύ άβολη για τον Βασιλιά, με δεδομένο το πόσο γρήγορα φαίνεται να κινούνται τα πράγματα».
Το ζήτημα τέθηκε εντός του λεγόμενου «Χρυσού Τριγώνου» – της τριάδας των ανώτερων συμβούλων που αποτελείται από τον ιδιαίτερο γραμματέα του Βασιλιά, τον Γραμματέα του Υπουργικού Συμβουλίου και τον ιδιαίτερο γραμματέα του πρωθυπουργού, οι οποίοι αποτελούν το κύριο κανάλι επικοινωνίας μεταξύ της Ντάουνινγκ Στριτ και του Παλατιού του Μπάκιγχαμ.
Τελικά, η τελετή προχώρησε όπως ακριβώς είχε προγραμματιστεί. Όμως το ερώτημα για το αν η κυβέρνηση που ζήτησε την ομιλία θα είναι αυτή που τελικά θα την υλοποιήσει, παραμένει αναπάντητο.
Τι ακολουθεί;
Τα επιμέρους νομοσχέδια θα ξεκινήσουν τώρα την πορεία τους στο Κοινοβούλιο, αρχίζοντας από τη Βουλή των Κοινοτήτων πριν μεταβούν στη Βουλή των Λόρδων. Τα πιο αμφιλεγόμενα μέτρα – ειδικότερα το Νομοσχέδιο για την Ευρωπαϊκή Συνεργασία και το Νομοσχέδιο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο – αναμένεται να αντιμετωπίσουν στενό έλεγχο και ενδεχόμενες τροπολογίες.
Παράλληλα, το Κοινοβούλιο πρόκειται να συζητήσει την Ομιλία του Βασιλιά κατά τη διάρκεια των επόμενων πέντε έως έξι ημερών.
