Το Εργατικό Κόμμα έχει βυθιστεί σε μια βαθιά κρίση μετά τις τοπικές εκλογές της 7ης Μαΐου και πλέον έχει ξεκινήσει ένας εσωκομματικός πόλεμος με επίκεντρο το αν πρέπει να αντικατασταθεί ο Κιρ Στάρμερ.
Στην 126χρονη ιστορία του, το Εργατικό Κόμμα δεν έχει καθαιρέσει ποτέ εν ενεργεία πρωθυπουργό.
Ωστόσο, οι πιέσεις προς τον Κιρ Στάρμερ να παραιτηθεί ή να ορίσει ένα σαφές χρονοδιάγραμμα αποχώρησης αυξάνονται συνεχώς.
Ήδη, πάνω από 90 βουλευτές των Εργατικών έχουν ζητήσει δημόσια την απομάκρυνσή του ενώ ταυτόχρονα έχουν παραιτηθεί ένας υπουργός (Γουές Στρίτινγκ), τέσσερις υφυπουργοί και έξι κοινοβουλευτικοί γραμματείς (βοηθοί υπουργών).
Ωστόσο, το πώς αυτή η δυσαρέσκεια θα μεταφραστεί σε αλλαγή ηγεσίας εξαρτάται από τους κανόνες του Εργατικού Κόμματος.
Στάδιο 1: Η έναρξη της διαδικασίας
Η εσωκομματική διαδικασία μπορεί να ξεκινήσει με δύο τρόπους: είτε παραιτείται ο Στάρμερ, είτε εμφανίζεται κάποιος διεκδικητής για να τον απομακρύνει.
Αν ο Στάρμερ αποχωρήσει οικειοθελώς, η πορεία είναι σχετικά απλή: οι πιθανοί διάδοχοι ανακοινώνουν τις υποψηφιότητές τους και χτίζουν συμμαχίες. Αν όμως αρνηθεί να φύγει, οι διεκδικητές πρέπει να θέσουν υποψηφιότητα και να αρχίσουν τη συλλογή υπογραφών από τους βουλευτές.
Σε αντίθεση με το Συντηρητικό Κόμμα, οι Εργατικοί δεν διαθέτουν μηχανισμό για μια απλή ψήφο δυσπιστίας. Δεν υπάρχει αντίστοιχο όργανο με την Επιτροπή 1922. Η διαδικασία ξεκινά μόνο όταν ένας βουλευτής δηλώσει ρητά ότι επιθυμεί να είναι υποψήφιος για την ηγεσία του κόμματος.
Στάδιο 2: Η εξασφάλιση της απαραίτητης στήριξης
Ο αριθμός των υπογραφών που απαιτούνται εξαρτάται από το αν ο Στάρμερ παραμένει στο πόστο του. Εάν δεν παραιτηθεί, ο πήχης είναι χαμηλότερος. Κάθε διεκδικητής χρειάζεται τη στήριξη 81 βουλευτών – το 20% της Κοινοβουλευτικής Ομάδας των Εργατικών.
Εάν ο Στάρμερ παραιτηθεί και η θέση είναι κενή, ο πήχης ανεβαίνει. Οι υποψήφιοι πρέπει να εξασφαλίσουν τη στήριξη 81 βουλευτών, αλλά παράλληλα να κερδίσουν και την υποστήριξη είτε του 5% των τοπικών οργανώσεων του κόμματος, είτε τουλάχιστον τριών οργανώσεων που συνδέονται με το κόμμα (τουλάχιστον δύο εκ των οποίων πρέπει να είναι εργατικά συνδικάτα).
Κάθε βουλευτής μπορεί να στηρίξει μόνο έναν υποψήφιο.
Στάδιο 3: Η εκκίνηση της αναμέτρησης ή η ματαίωσή της
Όσοι υποψήφιοι εξασφαλίσουν τη στήριξη του απαιτούμενου αριθμού βουλευτών, τότε παρουσιάζουν το πολιτικό τους πρόγραμμα στα μέλη του κόμματος και ξεκινούν την προεκλογική τους εκστρατεία.
Ο εν ενεργεία πρωθυπουργός, εν προκειμένω ο Στάρμερ, δεν παραιτηθεί μπαίνει αυτόματα στο ψηφοδέλτιο χωρίς να χρειάζεται να συλλέξει υπογραφές από βουλευτές.
Υπάρχει όμως η πιθανότητα η αναμέτρηση να μην διεξαχθεί καθόλου.
Εάν κανένας υποψήφιος δεν φτάσει το απαιτούμενο όριο, η διαδικασία σταματά εντελώς, καθώς δεν υπάρχει εναλλακτικός μηχανισμός.
Σε διαφορετική περίπτωση, αν για παράδειγμα ο Στάρμερ παραιτηθεί και προκριθεί μόνο ένας υποψήφιος, αυτός θα μπορούσε να αναλάβει την ηγεσία χωρίς να στηθεί κάλπη για τα μέλη, εφόσον η κοινοβουλευτική ομάδα συσπειρωθεί γύρω από έναν κοινά αποδεκτό διάδοχο.
Στάδιο 4: Η ρύθμιση της διαδικασίας από την Εθνική Εκτελεστική Επιτροπή
Η Εθνική Εκτελεστική Επιτροπή (NEC) αναλαμβάνει τη διαμόρφωση της διαδικασίας των εσωκομματικών εκλογών. Εκδίδει τις κατευθυντήριες γραμμές για τις προτάσεις υποψηφιοτήτων, το χρονοδιάγραμμα και τους κώδικες δεοντολογίας.
Ο γενικός γραμματέας του Εργατικού Κόμματος λειτουργεί ως έφορος εκλογών και διορίζει έναν ανεξάρτητο επόπτη για τον έλεγχο του ψηφοδελτίου.
Η NEC καθορίζει τα ακριβή κριτήρια επιλεξιμότητας, έχοντας σημαντική επιρροή στη σύνθεση του εκλογικού σώματος. Για παράδειγμα, το 2016, όταν οι βουλευτές επιχείρησαν να απομακρύνουν τον Τζέρεμι Κόρμπιν, η NEC αποφάσισε ότι τα μέλη που είχαν εγγραφεί το τελευταίο εξάμηνο δεν είχαν δικαίωμα ψήφου, καθώς και ότι οι τοπικές οργανώσεις δεν μπορούσαν να πραγματοποιούν συνεδριάσεις κατά τη διάρκεια της κούρσας.
Αυτός ο κανόνας ισχύει ακόμα.
Στάδιο 5: Η ψηφοφορία των μελών
Ο νικητής κρίνεται από την ψηφοφορία των ταμειακά εντάξει μελών του Εργατικού Κόμματος και των μελών των συνδικάτων που συνδέονται με το κόμμα.
Για να εκλεγεί ως αρχηγός, ένας υποψήφιος πρέπει να συγκεντρώσει πάνω από το 50% των ψήφων.
Η διαδικασία χρησιμοποιεί το σύστημα προτιμησιακής ψήφου, όπου τα μέλη κατατάσσουν τους υποψηφίους ανάλογα με την προτίμησή τους. Εάν κανένας δεν φτάσει το 50% στον πρώτο γύρο, ο υποψήφιος με τις λιγότερες ψήφους αποκλείεται και οι ψήφοι του αναδιανέμονται στη δεύτερη προτίμηση των ψηφοφόρων του. Αυτό επαναλαμβάνεται μέχρι κάποιος να περάσει το 50%.
