Τι προοιωνίζεται για το μέλλον η αλματώδης πρόοδος τα τελευταία έτη των νευροεπιστημών; Πώς η βαθύτερη κατανόηση του ανθρώπινου εγκεφάλου έχει ευρείες επιπτώσεις και προεκτάσεις, πέρα από την υγεία και την περίθαλψη, στην ίδια την κοινωνία, την τεχνολογία, τη δημόσια πολιτική και τα ανθρώπινα δικαιώματα;
Τα καίρια αυτά ζητήματα βρέθηκαν στο επίκεντρο εκδήλωσης που διοργάνωσε η Πρεσβεία της Ελλάδας στο Ηνωμένο Βασίλειο στις 27 Απριλίου, στην Ελληνική Πρεσβευτική Κατοικία στο Λονδίνο, με τίτλο «Νέα Σύνορα του Νου: Οι Νευροεπιστήμες μεταξύ Καινοτομίας, Βιομηχανίας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων» [New Frontiers of the Mind: Neuroscience at the Intersection of Innovation, Industry and Human Rights].
Στην εκδήλωση συμμετείχαν διακεκριμένοι ομιλητές από την Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασίλειο, μεταξύ των οποίων η Δήμαρχος της Οξφόρδης Δρ Louise Upton, ο Καθηγητής Αθανάσιος Φωκάς και ο Καθηγητής Σερ Μενέλαος Πάγκαλος, με κοινό παρονομαστή τη σύνδεσή τους με τα Πανεπιστήμια της Οξφόρδης και του Κέιμπριτζ.
Το πρόγραμμα της εκδήλωσης περιλάμβανε κεντρική συζήτηση πάνελ, ομιλίες, διαδικτυακή συνομιλία μεταξύ του Έλληνα Πρέσβη στο Ηνωμένο Βασίλειο, κ. Γιάννη Τσαούση, και του Δρ Βασίλη Τζεβελέκου, καθώς και την προβολή μικρού μήκους ταινίας.
Συγκεντρώνοντας εκπροσώπους της ακαδημαϊκής κοινότητας, του επιχειρείν και της χάραξης πολιτικής, η εκδήλωση προώθησε έναν ουσιαστικό διεπιστημονικό διάλογο γύρω από τις ευκαιρίες και τις προκλήσεις που ανακύπτουν από τις ραγδαίες εξελίξεις στο πεδίο, τόσο για τον δημόσιο όσο και για τον ιδιωτικό τομέα.
Την εκδήλωση τίμησε με την παρουσία της η ευρύτερη νευροεπιστημονική κοινότητα στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και ακαδημαϊκοί από τα Πανεπιστήμια της Οξφόρδης, του Κέιμπριτζ και του Λονδίνου, εκπρόσωποι επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε συναφείς τομείς, δημοσιογράφοι και εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών.
Απευθύνοντας τον εναρκτήριο χαιρετισμό, η Δήμαρχος της Οξφόρδης και νευροεπιστήμονας, Δρ Louise Upton, αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στον τρόπο με τον οποίο οι πρόσφατες εξελίξεις στις νευροεπιστήμες μεταφράζονται σε προτεραιότητες δημόσιας πολιτικής και αστικού σχεδιασμού, με τη δυνατότητα να επηρεάσουν θετικά την καθημερινότητα πολιτών κάθε ηλικίας.
Τόνισε, επίσης, τον ιδιαίτερο συμβολισμό της εκδήλωσης στην Ελληνική Πρεσβευτική Κατοικία, επισημαίνοντας ότι στην αρχαία ελληνική σκέψη πρωτοδιατυπώθηκε η σημασία του εγκεφάλου ως οργάνου ορθολογικής διερεύνησης.
Ο διακεκριμένος Καθηγητής Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Θεωρητικής Φυσικής του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ και Αντιπρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών, Αθανάσιος Φωκάς, παρουσίασε το βιβλίο του Ways of Comprehending [«Μονοπάτια Κατανόησης»], το οποίο προσεγγίζει ολιστικά το ερώτημα «πώς κατανοούμε;», συνδυάζοντας διαφορετικά επιστημονικά πεδία και αναδεικνύοντας τον ρόλο θεμελιωδών νευρωνικών μηχανισμών.
Αναδεικνύοντας τον δυναμικό ρόλο του ελληνικού επιστημονικού δυναμικού στον διεθνή διάλογο για τις νευροεπιστήμες, το κεντρικό πάνελ συγκέντρωσε Έλληνες και ελληνικής καταγωγής ερευνητές και ειδικούς από τον ακαδημαϊκό και επιχειρηματικό χώρο.
Στο πάνελ συμμετείχαν οι Καθηγητές Σερ Μενέλαος Πάγκαλος (πρώην Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος, AstraZeneca) και Ζωή Κουρτζή (Πανεπιστήμιο Κέιμπριτζ), η Δρ Ζωή Αλεξοπούλου (Πανεπιστήμιο Οξφόρδης) και η Δρ Βικτωρία Κιμωνίδου (συνιδρύτρια της biomet.life Ltd, μέλος Δ.Σ. Bioinnovation Greece), με συντονίστρια την κα Αντωνία Vogt (υποψήφια διδάκτωρ, Πανεπιστήμιο Κέιμπριτζ).
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στις ευκαιρίες και τις προκλήσεις που προκύπτουν από την πρόοδο στις νευροεπιστήμες, καθώς και στις επιπτώσεις της πέραν του κλινικού πεδίου. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις προοπτικές ανάπτυξης νέων θεραπειών για νευροεκφυλιστικές ασθένειες και στις προκλήσεις μετάφρασης της έρευνας σε φαρμακευτικές εφαρμογές, καθώς και στις επιδράσεις της νευροεπιστήμης στην τεχνολογία και την καινοτομία, ιδίως σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη. Συζητήθηκαν επίσης ζητήματα όπως τα «νευροδικαιώματα» και η ηθική διάσταση της τεχνολογίας.
Η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην εποχή της νευροτεχνολογίας σε επίπεδο Ηνωμένων Εθνών αποτέλεσε και το αντικείμενο της διαδικτυακής συνομιλίας μεταξύ του Πρέσβη της Ελλάδας στο Ηνωμένο Βασίλειο, κ. Γιάννη Τσαούση, και του Δρ Βασίλη Τζεβελέκου, Μέλους και πρώην Αντιπροέδρου της Συμβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, ο οποίος έχει ασχοληθεί επισταμένως με το ζήτημα.
Η εκδήλωση είχε ανοίξει με την προβολή της βραβευμένης ταινίας μικρού μήκους της Μαίρης Κολώνια, «Η Πολυθρόνα στο Πεζοδρόμιο», με θέμα την άνοια, η οποία αποτέλεσε μια ανθρώπινη και συγκινητική εισαγωγή στις συζητήσεις που ακολούθησαν.
