Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το Brexit, η προοπτική επιστροφής του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ευρωπαϊκή Ένωση συζητείται στα υψηλότερα κλιμάκια της βρετανικής πολιτικής σκηνής.
Ο πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ έχει συμπεριλάβει την πλήρη επανένταξη στη λίστα με τις επιλογές για τη μελλοντική σχέση της χώρας με τις Βρυξέλλες, προκαλώντας τις θετικές αντιδράσεις Ευρωπαίων ηγετών, αλλά και εσωτερικές πολιτικές τριβές.
Οι Συντηρητικοί και το Reform UK υποστηρίζουν ότι ο πρωθυπουργός ανοίγει ξανά παλιές πληγές, ενώ ορισμένοι υπουργοί του εμφανίζονται επιφυλακτικοί.
Η αλλαγή στάσης της κυβέρνησης των Εργατικών
Στην πρώτη του ομιλία στο συνέδριο των Εργατικών ως πρωθυπουργός, ο Άντι Μπέρναμ δήλωσε ότι το Brexit έχει κάνει περισσότερο κακό παρά καλό. Απευθυνόμενος στους συνέδρους, τόνισε χαρακτηριστικά ότι δεν μπορεί να τους πει πως η τρέχουσα κατάσταση είναι αρκετά καλή.
Δεσμεύτηκε να παρουσιάσει τις επιλογές για τη μακροπρόθεσμη σχέση του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ευρωπαϊκή Ένωση την περίοδο της συνόδου κορυφής μεταξύ των δύο πλευρών, η οποία αναμένεται τον Νοέμβριο.
Σε συνεντεύξεις του, πήγε ένα βήμα παραπέρα, δηλώνοντας ότι εξετάζεται κάθε επιλογή, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας να προχωρήσει το Ηνωμένο Βασίλειο μέχρι το τέλος και να επανενταχθεί στο μπλοκ.
Αυτό σηματοδοτεί μια τεράστια στροφή για τους Εργατικούς. Το μανιφέστο του κόμματος για το 2024 είχε αποκλείσει ρητά την επιστροφή στην ενιαία αγορά, η οποία επιτρέπει την ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών, χρημάτων και ανθρώπων. Είχε επίσης αποκλείσει τη συμμετοχή σε μια τελωνειακή ένωση, καθώς και την επαναφορά της ελεύθερης κυκλοφορίας, η οποία θα επέτρεπε σε Βρετανούς και Ευρωπαίους πολίτες να ζουν και να εργάζονται εκατέρωθεν χωρίς βίζα.
Η αντίδραση της Ευρώπης
Ευρωπαίοι πολιτικοί αντέδρασαν με θέρμη στα λόγια του Άντι Μπέρναμ.
Ο υπουργός οικονομικών της Γαλλίας, Ρολάν Λεσκούρ, δήλωσε στο BBC ότι η Βρετανία πρέπει να επιστρέψει πλήρως. Παράλληλα, ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, ανέφερε λίγο μετά την ομιλία του Βρετανού πρωθυπουργού ότι η χώρα θα ήταν ευπρόσδεκτη με ανοιχτές αγκάλες.
Η Γερμανία έδειξε επίσης τη στήριξή της, με την πρέσβη της Γερμανίας στο Ηνωμένο Βασίλειο, Σουζάν Μπάουμαν, να δηλώνει στην Telegraph ότι εναπόκειται στον βρετανικό λαό να αποφασίσει πόσο στενή θα είναι η σχέση, προσθέτοντας ότι η Βρετανία θα βρίσκει πάντα έναν εταίρο στη Γερμανία για να θέσουν τις φιλοδοξίες όσο πιο ψηλά γίνεται.
Ωστόσο, ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, ξεκαθάρισε στις 30 Σεπτεμβρίου ότι η Βρετανία δεν μπορεί να επιλέγει αλά καρτ ανάμεσα στις ελευθερίες της ένωσης.
Οι τέσσερις επιλογές που βρίσκονται στο τραπέζι
Ο Άντι Μπέρναμ παρουσίασε τέσσερις επιλογές, σημειώνοντας ότι οι υπουργοί θα εξετάσουν τι είναι εφικτό και ποια είναι τα υπέρ και τα κατά της καθεμίας:
Διατήρηση της τρέχουσας σχέσης: Το Ηνωμένο Βασίλειο θα διατηρήσει την τρέχουσα εμπορική συμφωνία και την επανεκκίνηση των σχέσεων που ξεκίνησε υπό τον Κιρ Στάρμερ, η οποία καλύπτει συνομιλίες για το εμπόριο τροφίμων, την κινητικότητα των νέων και την επιστροφή στο πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών Erasmus+ από το 2027.
Το μειονέκτημα είναι ότι το σχεδιαζόμενο πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης “Made in Europe” θα δώσει προτεραιότητα σε εταιρείες εντός του μπλοκ για δημόσιες συμβάσεις, κάτι που ο Άντι Μπέρναμ προειδοποίησε ότι θα βλάψει τη βρετανική βιομηχανία.
Ερωτηθείς για τον αποκλεισμό του Ηνωμένου Βασιλείου, ο Γάλλος υπουργός οικονομικών απάντησε στο BBC: “Ελάτε πίσω, και θα είστε στο τραπέζι”.
Μια τελωνειακή ένωση: Αυτό θα καταργούσε μεγάλο μέρος της γραφειοκρατίας και των τελωνειακών διασαφήσεων, καθιστώντας φθηνότερη και απλούστερη την πώληση αγαθών στην Ευρώπη. Ωστόσο, η Βρετανία θα έπρεπε να επιβάλει τους ίδιους δασμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση σε αγαθά από τον υπόλοιπο κόσμο και θα έχανε τη δύναμη να συνάπτει δικές της εμπορικές συμφωνίες, όπως για παράδειγμα χαμηλότερους δασμούς από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε χάλυβα και οχήματα.
Η ενιαία αγορά: Τα αγαθά, οι υπηρεσίες, τα χρήματα και οι άνθρωποι θα κινούνταν ελεύθερα. Ένας Βρετανός κατασκευαστής θα μπορούσε να πουλήσει και στα 27 κράτη μέλη χωρίς επιπλέον ελέγχους. Οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες υποστηρίζουν αυτήν την επιλογή.
Οι παγίδες εδώ είναι δύο: το Ηνωμένο Βασίλειο θα έπρεπε να δεχτεί ξανά την ελεύθερη κυκλοφορία των ανθρώπων, κάτι πολιτικά δύσκολο για μια κυβέρνηση που προσπαθεί να μειώσει τη μετανάστευση, και ταυτόχρονα θα έπρεπε να ακολουθεί τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς να έχει δικαίωμα ψήφου σε αυτούς.
Πλήρης ένταξη: Το Ηνωμένο Βασίλειο θα επέστρεφε πλήρως στο μπλοκ. Αν και η χώρα θα ανακτούσε το δικαίωμα ψήφου, αυτό πιθανώς θα γινόταν με πιο σκληρούς όρους. Θα αναμενόταν να ενταχθεί στο ευρώ και στον χώρο Σένγκεν, ενώ θεωρείται απίθανο να πάρει πίσω την έκπτωση που διαπραγματεύτηκε η Μάργκαρετ Θάτσερ το 1984, η οποία μείωνε τις βρετανικές εισφορές στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά περίπου 66%.
Η στάση της κοινής γνώμης
Όταν οι πολίτες ψήφισαν το 2016, το 51,9% επέλεξε την αποχώρηση και το 48,1% την παραμονή. Μια δεκαετία αργότερα, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η κοινή γνώμη έχει αλλάξει στάση, αλλά οι απαντήσεις εξαρτώνται από το ποια ακριβώς είναι η ερώτηση.
Μια δημοσκόπηση σε 11.461 άτομα από την TMG, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Guardian το περασμένο Σάββατο, έδειξε ότι πάνω από το 52% πιστεύει πλέον ότι η Βρετανία έκανε λάθος που αποχώρησε, ενώ μόλις το 29% πιστεύει ότι έπραξε σωστά. Στην ίδια δημοσκόπηση, το 49% υποστήριξε την επανένταξη και το 28,5% δήλωσε ότι τάσσεται κατά.
Η επιλογή της διατήρησης της τρέχουσας σχέσης με μείωση των εμπορικών εμποδίων βρήκε σύμφωνο το 48,2%, ενώ μια τελωνειακή ένωση συγκέντρωσε 47,1%.
Τα επόμενα βήματα
Ο Άντι Μπέρναμ αναμένεται να παρουσιάσει τις μελλοντικές επιλογές για τη σχέση του Ηνωμένου Βασιλείου με το μπλοκ γύρω από τη σύνοδο κορυφής του Νοεμβρίου.
Η σύνοδος αναμένεται επίσης να καλύψει τις τρέχουσες συνομιλίες για το εμπόριο τροφίμων και την κινητικότητα των νέων, καθώς και τους στενότερους δεσμούς μεταξύ των δύο πλευρών στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο Άντι Μπέρναμ δεν έχει δεσμευτεί να κατέβει στις επόμενες εκλογές με κάποια συγκεκριμένη επιλογή, ούτε έχει αποκλείσει ένα νέο δημοψήφισμα.
Όπως δήλωσε στο BBC, είναι πιθανό κάτι τέτοιο να συμπεριληφθεί σε ένα μελλοντικό μανιφέστο των Εργατικών.
