ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ
Η κυβέρνηση υπόσχεται δικαιότερο καθεστώς. Οι εργοδότες προειδοποιούν για αυξημένα κόστη και πληθωρισμό
Τέλος στις συμβάσεις μηδενικών ωρών και το “fire και rehire”
Προστασία από άδικη απόλυση από την πρώτη ημέρα
- «Μάχη» στη Βουλή των Λόρδων με φόντο προτεινόμενες τροπολογίες
Η «μεγαλύτερη αναβάθμιση των εργασιακών δικαιωμάτων εδώ και μια γενιά» στη Βρετανία ενδέχεται να απέχει μόλις μερικές εβδομάδες από το να γίνει νόμος του κράτους.
Το νέο εργασιακό νομοσχέδιο, η ναυαρχίδα της κυβερνητικής πολιτικής του Εργατικού Κόμματος, επιστρέφει αυτή την εβδομάδα στη Βουλή των Λόρδων, όπου τα μέλη της ασκούν πιέσεις για να καθυστερήσουν ή να «αποδυναμώσουν» αρκετά από τα βασικά μέτρα του. Πυρήνας είναι η προστασία των εργαζομένων από άδικη απόλυση από την πρώτη ημέρα εργασίας, αντικαθιστώντας την ισχύουσα διετή περίοδο προϋπηρεσίας.
Τα συνδικάτα επιμένουν ότι το νομοσχέδιο – το οποίο είχε αρχικά προωθήσει η Angela Rayner – θα καταστήσει την εργασία δικαιότερη. Ωστόσο, οι επιχειρηματικοί φορείς έχουν προειδοποιήσει ότι οι προτεινόμενες αλλαγές κινδυνεύουν να αυξήσουν υπέρμετρα το κόστος λειτουργίας και να τροφοδοτήσουν περαιτέρω τον πληθωρισμό.
Στο επίκεντρο της πολιτικής σύγκρουσης βρίσκεται το σχέδιο των Εργατικών να δοθεί στους εργαζόμενους προστασία από την άδικη απόλυση από την πρώτη ημέρα της πρόσληψής τους, αντικαθιστώντας την τρέχουσα περίοδο δύο ετών που απαιτείται για να θεμελιωθεί αυτό το δικαίωμα.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η αλλαγή θα «εξισορροπήσει την εξουσία στον χώρο εργασίας», αλλά οι εργοδότες αντιτείνουν ότι το μέτρο κινδυνεύει να αποθαρρύνει τις νέες προσλήψεις και να «πλημμυρίσει» το ήδη υπερφορτωμένο σύστημα των εργατοδικείων.
Οι βασικές αλλαγές του νομοσχεδίου
- Τέλος στα συμβόλαια μηδενικών ωρών (zero-hour contracts): Οι εργαζόμενοι θα δικαιούνται εγγυημένες ώρες, ανάλογες με το σύνηθες πρόγραμμα εργασίας τους, έγκαιρη ενημέρωση για τις βάρδιες και αποζημίωση για ακυρώσεις τελευταίας στιγμής.
Απαγόρευση της τακτικής “απόλυση και επαναπρόσληψη” (fire and rehire): Απολύσεις που χρησιμοποιούνται για την επιβολή δυσμενέστερων όρων εργασίας θα θεωρούνται αυτομάτως άδικες, εκτός εάν η επιχείρηση αποδείξει ότι δεν έχει άλλη εναλλακτική.
Προστασία από άδικη απόλυση από την πρώτη ημέρα: Οι εργαζόμενοι θα μπορούν να προσφεύγουν για άδικη απόλυση χωρίς να απαιτούνται δύο έτη υπηρεσίας. Ωστόσο, θεσπίζεται σταθερή περίοδος δοκιμαστικής εργασίας (probation), όπου θα επιτρέπεται απόλυση για λόγους συμπεριφοράς ή απόδοσης.
Δίκαιη αμοιβή και άδεια ασθενείας: Η νόμιμη άδεια ασθενείας θα ξεκινά από την πρώτη ημέρα απουσίας και θα καλύπτει όλους τους εργαζόμενους. Στον κλάδο της κοινωνικής φροντίδας θα θεσπιστούν «συμφωνίες δίκαιης αμοιβής» σε εθνικό επίπεδο.
Δικαιώματα οικογένειας: Η πατρική και γονική άδεια θα είναι διαθέσιμες από την πρώτη ημέρα εργασίας. Εισάγεται επίσης νέο δικαίωμα για άδεια πένθους χωρίς αποδοχές, ενώ έγκυες εργαζόμενες θα απολαμβάνουν επιπλέον προστασία από απόλυση.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για τους εργαζόμενους
✅ Θετικά: Εάν κάποιος βρίσκεται σε μόνιμη εργασία, οι μεταρρυθμίσεις θα καταστήσουν πολύ πιο δύσκολο για τον εργοδότη του να τον απολύσει χωρίς αιτία. Οι εργαζόμενοι σε επισφαλείς ή βραχυπρόθεσμες συμβάσεις θα αποκτήσουν το δικαίωμα να αμφισβητούν νωρίτερα τις άδικες απολύσεις και να απαιτούν προβλέψιμα ωράρια. Το επίδομα ασθενείας και οι οικογενειακές άδειες θα ξεκινούν άμεσα.
❌ Αρνητικά: Υπάρχουν φόβοι ότι οι εταιρείες είναι πιθανό να αντιδράσουν επιμηκύνοντας τις δοκιμαστικές περιόδους και καθιστώντας πιο αυστηρές τις διαδικασίες πρόσληψης. Το think-tank Resolution Foundation προειδοποιεί ότι τα δικαιώματα “πρώτης ημέρας” θα μπορούσαν να γίνουν «ένας μπερδεμένος συμβιβασμός» που θα προκαλεί σύγχυση. Ορισμένες επιχειρήσεις ίσως αντικαταστήσουν μόνιμους ρόλους με συμβάσεις ορισμένου χρόνου για να μειώσουν το ρίσκο.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για τους εργοδότες
✅ Θετικά: Οι υποστηρικτές λένε ότι η μεγαλύτερη σταθερότητα θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να ωφελήσει τις επιχειρήσεις, βελτιώνοντας το ηθικό, τη διατήρηση του προσωπικού και την παραγωγικότητα. Το Ινστιτούτο Δημοσιονομικών Μελετών (IFS) σημειώνει ότι η ισχυρότερη προστασία των εργαζομένων «δεν βλάπτει απαραίτητα την ανάπτυξη» εάν εφαρμοστεί σταδιακά.
❌ Αρνητικά: Η Συνομοσπονδία Βρετανικής Βιομηχανίας (CBI) εκτιμά ότι το πακέτο θα μπορούσε να προσθέσει 5 δισεκατομμύρια λίρες σε ετήσιο κόστος σε εθνικό επίπεδο και να «γονατίσει» το σύστημα των εργατοδικείων, το οποίο ήδη αντιμετωπίζει καθυστερήσεις σχεδόν μισού εκατομμυρίου υποθέσεων. Οι εταιρείες φοβούνται επίσης μεγαλύτερες νομικές διαμάχες και αυξημένο διοικητικό βάρος.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για τους καταναλωτές
✅ Θετικά: Πιο προβλέψιμα εισοδήματα και ισχυρότερη εργασιακή ασφάλεια θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη σταθεροποίηση των καταναλωτικών δαπανών. Το IFS δήλωσε ότι «η μείωση της ανασφάλειας στη χαμηλά αμειβόμενη εργασία είναι πιθανό να βελτιώσει την οικονομική ανθεκτικότητα» των νοικοκυριών.
❌ Αρνητικά: Βραχυπρόθεσμα, το υψηλότερο κόστος εργασίας θα μπορούσε να μετακυλιστεί στις τιμές σε τομείς με χαμηλά περιθώρια κέρδους, όπως η εστίαση, το λιανεμπόριο και οι μεταφορές. Το Βρετανικό Συμβούλιο Λιαν εμπορίου (BRC) προειδοποίησε ότι «ακόμη και μέτριες αυξήσεις στο κόστος απασχόλησης» μπορούν να προσθέσουν 0,2 έως 0,3 ποσοστιαίες μονάδες στον πληθωρισμό.
Τι ακολουθεί;
Τα μέλη της Βουλής των Λόρδων ψηφίζουν αυτή την εβδομάδα μια τροπολογία για την καθυστέρηση των μεταρρυθμίσεων κατά έξι μήνες και την εισαγωγή μιας 6μηνης περιόδου (αντί για την “πρώτη ημέρα”) για το δικαίωμα προσφυγής κατά της άδικης απόλυσης.
Αυτή η 6μηνη περίοδος υποστηρίζεται από επιχειρηματικούς ομίλους ως ένας «ουσιαστικός συμβιβασμός», και δημοσιογραφικές πληροφορίες αναφέρουν ότι τα συνδικάτα ενδέχεται να είναι ανοιχτά σε αυτή τη λύση, κάτι που θα οδηγούσε σε αποδυνάμωση του αρχικού σχεδίου.
Η κυβέρνηση επιμένει ότι δεν θα υποχωρήσει από τις δεσμεύσεις της, αλλά μεγάλο μέρος των λεπτομερειών (όπως ο ακριβής τρόπος λειτουργίας των δοκιμαστικών περιόδων) θα διαμορφωθεί από διαβουλεύσεις αφού ψηφιστεί ο νόμος.
Εάν το νομοσχέδιο περάσει, οι νέες προστασίες θα τεθούν σε ισχύ σταδιακά από το επόμενο έτος, με περαιτέρω μέτρα – όπως οι συμφωνίες δίκαιης αμοιβής – να αναμένονται στα τέλη του 2026.
