Τα παράνομα ηλεκτρικά ποδήλατα, ικανά να αναπτύξουν ταχύτητες έως και 80 χλμ/ώρα (50 mph), αποτελούν πλέον καθημερινή πηγή εκνευρισμού και κινδύνου για πεζούς και οδηγούς στους δρόμους της Βρετανίας.
Καθώς αναβάτες ελίσσονται ανάμεσα στους πεζούς και παραβιάζουν κόκκινα φανάρια με οχήματα που ξεπερνούν κατά πολύ το νόμιμο όριο ταχύτητας, η αστυνομία παλεύει να επιβάλει την τάξη.
Η κυβέρνηση βρίσκεται σε διαδικασία διαβούλευσης για την αυστηροποίηση των κανόνων ασφαλείας των προϊόντων στο διαδίκτυο, προκειμένου να περιορίσουν τι μπορούν να πωλούν οι έμποροι και να δυσκολέψουν τη διάθεση ηλεκτρικών ποδηλάτων που παραβιάζουν τους κανονισμούς.
Την ίδια ώρα όμως πολλοί προειδοποιούν για ένα νομικό κενό που επιτρέπει την ελεύθερη κυκλοφορία επικίνδυνων ποδηλάτων.
Οι κανόνες για τα e-bikes στο Ηνωμένο Βασίλειο
Τα νόμιμα ηλεκτρικά ποδήλατα απαιτούν πετάλια και επιτρέπεται να οδηγούνται σε δημόσιους δρόμους και ποδηλατόδρομους από άτομα άνω των 14 ετών.
Είναι ιδανικά για αστικές μετακινήσεις, φθηνότερα από τα μέσα μαζικής μεταφοράς και λιγότερο κοπιαστικά. Τα όρια όμως είναι αυστηρά: ο κινητήρας δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 250 Watt και η μέγιστη ταχύτητα τα 15,5 mph (περίπου 24χλμ/ώρα).
Εάν ένα ποδήλατο ξεπερνά αυτά τα όρια και δεν έχει πετάλια, ταξινομείται νομικά ως μοτοσικλέτα ή μοτοποδήλατο.
Αυτό σημαίνει ότι απαιτείται άδεια οδήγησης, πινακίδα, τέλη κυκλοφορίας και ασφάλεια.
Όποιος συλληφθεί να τα οδηγεί παράνομα στο δημόσιο οδικό δίκτυο αντιμετωπίζει τις ίδιες ποινές με τους οδηγούς μηχανοκίνητων οχημάτων.
Επιτρέπεται, ωστόσο, η χρήση τους σε ιδιωτικούς χώρους, όπως από αγρότες σε μεγάλες εκτάσεις γης.
Παράλληλα με τα έτοιμα e-bikes, κυκλοφορούν ευρέως και «κιτ μετατροπής» που επιτρέπουν την εγκατάσταση κινητήρα σε ένα απλό ποδήλατο για να πηγαίνει πιο γρήγορα.
Οι διαστάσεις του προβλήματος
Η Μητροπολιτική Αστυνομία έχει κατασχέσει περισσότερα από 2.900 παράνομα e-bikes και e-scooters από τον Ιανουάριο.
Σε πρόσφατη επιχείρηση στο Cambridge Circus στο West End, κατασχέθηκαν 38 e-bikes μέσα σε μόλις πέντε ώρες.
Δεδομένα του Sky News από πέρυσι δείχνουν αύξηση 730% την τελευταία πενταετία στα εγκλήματα που σχετίζονται με e-bikes και e-scooters, καταγράφοντας εμπλοκή τους σε κλοπές, ληστείες, διακίνηση ναρκωτικών και περιστατικά παρακολούθησης (stalking).
Ο Duncan Dollimore, επικεφαλής εκστρατειών του οργανισμού Cycling UK, τόνισε στην εφημερίδα The i Paper ότι το πρόβλημα έχει αυξηθεί εκθετικά, εξηγώντας: «Έχει σταματήσει να είναι ένα πρόβλημα που αφορά αποκλειστικά την ποδηλασία. Έχει εξελιχθεί σε ένα πολύπλοκο πρόβλημα ασφάλειας προϊόντων, αλλά και εργατικού δικαίου».
Επιπλέον, η Πυροσβεστική Υπηρεσία του Λονδίνου προειδοποιεί ότι οι μπαταρίες αυτών των οχημάτων αποτελούν τον «ταχύτερα αυξανόμενο κίνδυνο πυρκαγιάς» στην πρωτεύουσα, με ορισμένες από αυτές να αποβαίνουν μοιραίες.
Από τις έρευνες προκύπτει ότι πολλές από τις πυρκαγιές αφορούσαν μεταχειρισμένα οχήματα ή ποδήλατα τροποποιημένα με εξαρτήματα αγορασμένα από το διαδίκτυο.
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ρεκόρ 205 πυρκαγιών το 2025 –δηλαδή σχεδόν τέσσερις την εβδομάδα– σημειώνοντας κατακόρυφη αύξηση από τις 171 του 2024. Ήδη, στους πρώτους μήνες του 2026, έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 30 περιστατικά.
Το «παραθυράκι» των πωλήσεων
Τόσο τα υψηλής ισχύος e-bikes όσο και τα κιτ μετατροπής πωλούνται ελεύθερα στο διαδίκτυο, πολλές φορές χωρίς καμία νομική προειδοποίηση.
Οι πωλήσεις αυτές θεωρητικά δεν είναι παράνομες, επειδή τα ισχυρότερα ποδήλατα επιτρέπονται σε ιδιωτικούς χώρους.
Η πώληση ενός κιτ που παράγει πολλαπλάσια ισχύ από το όριο των 250W θεωρείται νόμιμη εφόσον φέρει την ένδειξη “μόνο για χρήση εκτός δρόμου” (off-road), και οι πωλητές δεν μπορούν να ελέγξουν αν ο αγοραστής θα το χρησιμοποιήσει παράνομα.
Αυτό το «παραθυράκι» αξιοποιείται εσκεμμένα.
Πλατφόρμες διαφημίζουν ποδήλατα λέγοντας “λύστε το πρόβλημα της καθημερινής σας μετακίνησης” και μετά αναφέρουν ότι είναι για χρήση εκτός δρόμου, κάτι που είναι παραπλανητικό.
Από την πλευρά της, η Amazon δήλωσε ότι απαιτεί πιστοποιήσεις δοκιμών από διαπιστευμένα εργαστήρια και αποσύρει τα μη συμμορφούμενα προϊόντα, ενώ η Temu υποστήριξε ότι παρακολουθεί συνεχώς τις καταχωρήσεις και αφαιρεί άμεσα όσες δεν πληρούν τα πρότυπα.
Ο ρόλος της "gig economy"
Ο βουλευτής των Εργατικών Fabian Hamilton, πρόεδρος της Διακομματικής Κοινοβουλευτικής Ομάδας για την Ποδηλασία και το Περπάτημα, συνέδεσε το πρόβλημα με τα μοντέλα εργασίας των εταιρειών διανομής φαγητού.
«Αν πληρώνεις τους αναβάτες ανά παραγγελία αντί με την ώρα, τότε τους ωθείς να παρακάμπτουν τους κανόνες», δήλωσε.
Οι μεγάλες πλατφόρμες απαντούν υπερασπιζόμενες την πολιτική τους.
Η Uber Eats δήλωσε ότι οι κανόνες της απαιτούν από τους κούριερ να ακολουθούν τον νόμο, η Deliveroo ανέφερε ότι παρέχει συνεργασίες για πιο προσιτή πρόσβαση σε νόμιμα οχήματα και μπλοκάρει όσους χρησιμοποιούν παράνομα, ενώ η Just Eat τόνισε την «μηδενική ανοχή στην εγκληματική συμπεριφορά» και την παροχή εκπαιδευτικών σεμιναρίων στους διανομείς της.
Πιέσεις για ταχύτερη κυβερνητική δράση
Έχει ξεκινήσει διαβούλευση για νέους κανονισμούς που θα καθιστούν διαδικτυακούς λιανοπωλητές (όπως η Amazon και η Temu) νομικά υπεύθυνους για τα παράνομα προϊόντα, αντί για τους τρίτους πωλητές που τους χρησιμοποιούν.
Ειδικοί προειδοποιούν ωστόσο πως η διαβούλευση παραβλέπει το κενό που επιτρέπει τις πωλήσεις με την ετικέτα «εκτός δρόμου».
Ο βουλευτής Hamilton ζητά μεταρρυθμίσεις στο εργατικό δίκαιο, καταργώντας την πληρωμή ανά παράδοση.
Αν και οι Εργατικοί είχαν υποσχεθεί προεκλογικά τη θεσμοθέτηση ενός ενιαίου καθεστώτος «εργαζομένου» που θα παρείχε πλήρη δικαιώματα στη gig economy, η πρόταση απουσίαζε από τον Νόμο περί Εργασιακών Δικαιωμάτων 2025.
Η κυβέρνηση σχεδιάζει να εκκινήσει σχετική διαβούλευση “το συντομότερο δυνατό”.
Ο Hamilton προτείνει επίσης ένα πρόγραμμα απόσυρσης για να φύγουν τα παράνομα ποδήλατα από τους δρόμους, καθώς και ένα σύστημα σήμανσης πιστοποίησης που θα βοηθά την αστυνομία να ταυτοποιεί αμέσως τα νόμιμα οχήματα.
Τέλος, το νέο Νομοσχέδιο για το Έγκλημα και την Αστυνόμευση, που βρίσκεται αυτή τη στιγμή στη Βουλή των Λόρδων, αναμένεται να εισαγάγει ένα νέο ποινικό αδίκημα: αυτό της πρόκλησης θανάτου ή σοβαρού τραυματισμού λόγω επικίνδυνης ή απρόσεκτης ποδηλασίας, το οποίο θα επισύρει ποινή έως και ισόβιας κάθειρξης.
