Ιδιαίτερη αναφορά στους ευρωπαίους πολίτες που βρίσκονται ήδη υπό καθεστώς μόνιμης διαμονής (Settled Status) στο Ηνωμένο Βασίλειο έκανε η υπουργός εσωτερικών, Σαμπάνα Μαχμούντ, κατά την παρουσίαση των σαρωτικών αλλαγών στο μεταναστευτικό σύστημα της χώρας.
Παρά την αυστηροποίηση των κανόνων για τους νεοεισερχόμενους, η υπουργός δεσμεύτηκε κατηγορηματικά ότι οι νέες ρυθμίσεις δεν θα επηρεάσουν όσους έχουν ήδη settled status.
Σε μια κίνηση που διαφοροποιεί την κυβέρνηση από τις προτάσεις του κόμματος Reform UK – το οποίο είχε ζητήσει την αναδρομική αφαίρεση δικαιωμάτων – η Μαχμούντ τόνισε στη Βουλή των Κοινοτήτων ότι οι κανόνες για την επ’ αόριστον άδεια παραμονής (Indefinite Leave to Remain – ILR) δεν θα επηρεάσουν όσους ευρωπαίους έχουν ήδη τακτοποιηθεί.
«Επιτρέψτε μου να κάνω κάτι απολύτως σαφές: δεν θα αλλάξουμε τους κανόνες για όσους έχουν καθεστώς settled status σήμερα», δήλωσε η υπουργός. «Πρόκειται για ανθρώπους που βρίσκονται στη χώρα μας εδώ και χρόνια, ακόμη και δεκαετίες. Έχουν οικογένειες εδώ, συζύγους και παιδιά. Έχουν εργαστεί στα νοσοκομεία μας, έχουν διδάξει στα σχολεία μας και συνεισφέρουν στην κοινωνία μας εδώ και χρόνια».
Η ίδια πρόσθεσε: «Η δικαιοσύνη είναι η πιο θεμελιώδης από τις βρετανικές αξίες. Δώσαμε μια υπόσχεση όταν τους χορηγήσαμε την εγκατάσταση και δεν αθετούμε τις υποσχέσεις μας».
Το νέο μοντέλο «συνεισφοράς»: Προνόμιο, όχι δικαίωμα η εγκατάσταση στη Βρετανία
Πέρα από τη διασφάλιση των κεκτημένων, η υπουργός παρουσίασε ένα νέο, αυστηρό πλαίσιο για τη νόμιμη μετανάστευση, δηλώνοντας ότι η εγκατάσταση στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι «προνόμιο και όχι δικαίωμα». Στόχος είναι η μετάβαση σε ένα μοντέλο που βασίζεται στη συνεισφορά (contribution-based model), με «υποχρεωτικές προϋποθέσεις» για όσους αιτούνται μόνιμη διαμονή.
Οι βασικές προϋποθέσεις περιλαμβάνουν:
- Λευκό ποινικό μητρώο.
- Πληρωμή εισφορών εθνικής ασφάλισης (National Insurance) για τα τελευταία τρία χρόνια.
- Γνώση αγγλικών σε επίπεδο A-level (σημαντικά υψηλότερο από το τρέχον).
- Μηδενικές οφειλές προς το δημόσιο.
Επιπλέον, μια σημαντική αλλαγή αφορά την πρόνοια και τη στεγαστική πολιτική: Σύμφωνα με τα νέα σχέδια, οι μετανάστες θα δικαιούνται επιδόματα και κοινωνική κατοικία μόνο εφόσον γίνουν Βρετανοί πολίτες, και όχι απλώς κάτοχοι μόνιμης άδειας παραμονής.
Η αύξηση του χρόνου αναμονής και το σύστημα «ποινών και επιβραβεύσεων»
Η προεπιλεγμένη περίοδος για την απόκτηση της άδειας παραμονής (ILR) αυξάνεται από τα πέντε στα δέκα έτη. Ωστόσο, το σύστημα θα λειτουργεί κλιμακωτά ανάλογα με το προφίλ του αιτούντος:
- Οι «Επιβραβεύσεις»:
- Όσοι πληρώνουν τον ανώτατο φορολογικό συντελεστή ή κατέχουν βίζα «Global Talent» θα μπορούν να λάβουν ILR σε μόλις 3 χρόνια.
- Εργαζόμενοι σε δημόσιες υπηρεσίες (π.χ. γιατροί, δάσκαλοι) και όσοι πληρώνουν υψηλότερο φόρο θα χρειάζονται 5 χρόνια.
- Όσοι μιλούν αγγλικά σε επίπεδο πτυχίου θα έχουν μείωση χρόνου στα 9 χρόνια, ενώ ο εθελοντισμός θα μπορεί να μειώσει την αναμονή κατά 3 έως 5 έτη.
- Οι «Ποινές»:
- Η λήψη επιδομάτων για λιγότερο από 12 μήνες θα επιφέρει ποινή 5 ετών επιπλέον αναμονής.
- Η λήψη επιδομάτων για πάνω από 12 μήνες θα προσθέτει 10 χρόνια στην αναμονή.
Για όσους εισήλθαν στη χώρα παράνομα, η ποινή μπορεί να φτάσει τα 20 χρόνια, που σημαίνει ότι μπορεί να χρειαστούν έως και 30 χρόνια από την άφιξή τους για να δικαιούνται μόνιμη διαμονή.
«Boris-wave»
Ιδιαίτερη μνεία έγινε στην κατηγορία μεταναστών που χαρακτηρίζεται ως «Boris-wave», δηλαδή η μεγάλη εισροή μεταναστών εκτός ΕΕ μετά το Brexit. Για αυτή την ομάδα, η προεπιλεγμένη περίοδος αναμονής ορίζεται στα 15 χρόνια. Εάν κάποιος από αυτή την κατηγορία έχει λάβει επιδόματα για πάνω από ένα χρόνο, η αναμονή μπορεί να εκτοξευθεί στα 25 χρόνια.
Η Μαχμούντ, κλείνοντας, αναφέρθηκε στην προσωπική της ιστορία ως παιδί μεταναστών, σημειώνοντας πως «δεν θα βρισκόμουν εδώ αν αυτή η χώρα δεν είχε καλωσορίσει τους γονείς μου».
Υπογράμμισε ότι η μετανάστευση παραμένει ζωτικό κομμάτι της Βρετανίας, αλλά προειδοποίησε ότι η κλίμακα των αφίξεων τα τελευταία χρόνια ήταν άνευ προηγουμένου, καθιστώντας αναγκαία την αντικατάσταση του υπάρχοντος συστήματος.
