Ο Άντι Μπέρναμ και ο Τζον Χίλι δεν άργησαν να βρεθούν αντιμέτωποι με ενδοκυβερνητικές εντάσεις λόγω του δύσκολου οικονομικού κλίματος.
Σύμφωνα με υψηλόβαθμες πηγές που επικαλούνται βρετανικά μέσα, τα επιτελεία της Ντάουνινγκ Στριτ και του υπουργείου οικονομικών βρίσκονται σε τροχιά σύγκρουση ενόψει του προϋπολογισμού της 28ης Οκτωβρίου.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά κυβερνητική πηγή, ο πρωθυπουργός «θέλει απλώς να ξοδεύει, να ξοδεύει, να ξοδεύει» αφήνοντας το υπουργείο οικονομικών να προσπαθεί απεγνωσμένα να βρει τα χρήματα.
Το δημοσιονομικό κενό και η κρίση στη Μέση Ανατολή
Υπενθυμίζεται ότι ο Τζον Χίλι παραιτήθηκε από υπουργός άμυνας, συμβάλλοντας στην απομάκρυνση του Κιρ Στάρμερ από την πρωθυπουργία, ακριβώς επειδή η Ρέιτσελ Ριβς αρνούνταν να δαπανήσει επαρκή κονδύλια για τον επανεξοπλισμό της Βρετανίας.
Από την πλευρά του, ο Άντι Μπέρναμ ανέλαβε την ηγεσία υποσχόμενος να ανακουφίσει εκατομμύρια πολίτες από την κρίση του κόστους ζωής. Όμως η οικονομική πραγματικότητα δεν άλλαξε, και με τον πόλεμο στο Ιράν τα δεδομένα έχουν μάλιστα επιδεινωθεί.
Ο πρωθυπουργός επιθυμεί να ελέγχει τις δαπάνες αλλά και να έχει την ελευθερία να ξοδεύει, δημιουργώντας τριβές με τον υπουργό οικονομικών. Η ένταση αποδίδεται κυρίως στην πίεση που ασκείται στο δημοσιονομικό περιθώριο του υπουργού – τα χρήματα δηλαδή που προορίζονται για έκτακτες ανάγκες – λόγω της κατακόρυφης αύξησης του κόστους κρατικού δανεισμού.
Σύμφωνα με ανάλυση της KPMG, τα περιθώρια ελιγμών του Τζον Χίλι ενδέχεται να έχουν συρρικνωθεί στα 12 δισεκατομμύρια λίρες, από τα 23,6 δισεκατομμύρια λίρες που είχε παραλάβει από τη Ρέιτσελ Ριβς. Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι για να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη στα κρατικά οικονομικά και να κρατηθεί χαμηλά το κόστος δανεισμού, το μαξιλάρι ασφαλείας πρέπει να παραμείνει μεγάλο, πιέζοντας τον υπουργό να αυξήσει τους φόρους ή να μειώσει τις δαπάνες.
Καθώς το κόμμα συγκεντρώνεται στο Λίβερπουλ αυτό το Σαββατοκύριακο για το ετήσιο συνέδριο, ο Άντι Μπέρναμ θα εκπέμψει ένα μήνυμα ελπίδας και αλλαγής, ζητώντας από τη Βρετανία να πιστέψει ξανά.
Ωστόσο, έχει ήδη ξεκαθαρίσει ότι δεν θα υπάρξει φορολογική βόμβα στον προϋπολογισμό, σημειώνοντας μια σαφή απομάκρυνση από τη στρατηγική της Ρέιτσελ Ριβς. Η πρώην υπουργός είχε αυξήσει τους φόρους κατά περίπου 66 δισεκατομμύρια λίρες, μέσα από την αύξηση των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών, τις αλλαγές στον φόρο υπεραξίας και κληρονομιάς, και την επιβολή ΦΠΑ στα ιδιωτικά σχολεία. Πλέον, η Βρετανία αντιμετωπίζει την υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση από τις αρχές της δεκαετίας του 1950, με τα φορολογικά έσοδα να αναμένεται να αγγίξουν νέο ρεκόρ.
Η αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών κατηγορήθηκε ότι πνίγει την οικονομία.
Στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, ο πρωθυπουργός ρωτήθηκε αν έχει βρεθεί η σωστή ισορροπία μεταξύ της φορολόγησης του πλούτου και του εισοδήματος. Απάντησε ότι με δύο προϋπολογισμούς σε βάθος διετίας, η κυβέρνηση έχει πλήρη επίγνωση των εσόδων που έχει αντλήσει και προσπαθεί να βρει τη χρυσή τομή, αποφεύγοντας να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Ο Τζον Χίλι επιχειρεί να ισοσκελίσει τα βιβλία τηρώντας τον αυστηρό κανόνα ότι ο δανεισμός πρέπει να μειώνεται και οι καθημερινές δαπάνες να καλύπτονται από τα φορολογικά έσοδα. Ήδη έχει ενημερώσει το υπουργικό συμβούλιο ότι δεν υπάρχουν χρήματα και κάθε νέα δαπάνη θα πρέπει να καλυφθεί εσωτερικά από τους προϋπολογισμούς των υπουργείων. Ωστόσο, κρατικές πηγές τονίζουν ότι τα υπουργεία έχουν ήδη προχωρήσει σε αυστηρές περικοπές και οποιαδήποτε περαιτέρω εξοικονόμηση θα πλήξει τις βασικές τους προτεραιότητες.
Η άμυνα, η κοινωνική πρόνοια και τα νησιά Τσάγκος
Η κυβέρνηση καλείται να λάβει δύσκολες αποφάσεις σε κάθε μεγάλο τομέα. Η κοινωνική πρόνοια αναμένεται να κοστίσει 322 δισεκατομμύρια λίρες φέτος, καταλαμβάνοντας σχεδόν το ένα τέταρτο των συνολικών δαπανών. Δεν αναμένονται σημαντικές εξοικονομήσεις σε αυτόν τον τομέα.
Στην άμυνα, η κατάσταση περιπλέκεται καθώς δεν υπάρχει σαφής οδικός χάρτης για την επίτευξη του στόχου του 3% του ΑΕΠ έως το 2030, ένα βήμα που το αρμόδιο γραφείο προϋπολογισμού εκτιμά ότι θα απαιτήσει επιπλέον 17,3 δισεκατομμύρια λίρες ετησίως. Πάντως, ο Τζον Χίλι εκμυστηρεύτηκε σε συμμάχους του ότι βρήκε τα 4,7 δισεκατομμύρια λίρες για να καλύψει το αμυντικό επενδυτικό σχέδιο, δηλαδή το κενό για το οποίο είχε παραιτηθεί τον Ιούνιο, χωρίς ωστόσο να αποκαλύψει ούτε στους πιο στενούς συνεργάτες του πώς το κατάφερε.
Μια ιδέα που έχει πέσει στο τραπέζι για την εξοικονόμηση πόρων υπέρ της άμυνας είναι η επαναξιολόγηση της αμφιλεγόμενης συμφωνίας για τα νησιά Τσάγκος. Σύμφωνα με αυτήν, η Βρετανία παραδίδει την κυριαρχία στον Μαυρίκιο και ενοικιάζει τη στρατιωτική βάση στο Ντιέγκο Γκαρσία για 99 χρόνια έναντι 101 εκατομμυρίων λιρών ετησίως.
Το κόστος της ισχύουσας συμφωνίας υπολογίζεται σε 3,4 δισεκατομμύρια λίρες με σημερινά δεδομένα, όμως επειδή συνδέεται με τον πληθωρισμό για 99 χρόνια, το τελικό ονομαστικό ποσό θα μπορούσε να είναι κολοσσιαίο.
Προς το παρόν, η συμφωνία έχει παγώσει μετά την απόρριψή της από τον Ντόναλντ Τραμπ, με τον υπουργό άμυνας Γουές Στρίτινγκ να δηλώνει ότι δεν θα γίνουν πληρωμές στο παρόν στάδιο και ότι η διαδικασία δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς αμερικανική υποστήριξη.
Η φορολογία
Η φορολογία αποτελεί ένα ακόμη σημείο τριβής. Το Εργατικό Κόμμα εξετάζει τη μείωση του ορίου στον φόρο πολυτελών κατοικιών από τα 2 εκατομμύρια λίρες στο 1,5 εκατομμύριο λίρες. Η κίνηση αυτή θα εντάξει περίπου 160.000 επιπλέον ακίνητα, αποφέροντας έως και 800 εκατομμύρια λίρες τον χρόνο.
Αν και το υπουργείο Οικονομικών κάνει λόγο για απλές εικασίες, ήδη καταγράφονται σφοδρές αντιδράσεις από βουλευτές των Εργατικών και τοπικά συμβούλια στο Λονδίνο, τα οποία προειδοποιούν ότι στην πρωτεύουσα το 1,5 εκατομμύριο λίρες αγοράζει ένα κοινό οικογενειακό σπίτι και όχι έπαυλη. Τέσσερα συμβούλια του Λονδίνου ζήτησαν από τον υπουργό να επανεξετάσει τον φόρο, ενώ υψηλόβαθμο κομματικό στέλεχος χαρακτήρισε την πρόταση εντελώς παράλογη, τονίζοντας ότι εάν προχωρήσει, το Εργατικό Κόμμα θα χάσει το Λονδίνο για μια γενιά.
